klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
(ur. 1870, zm. 1919) działaczka i ideolog ruchu socjaldemokratycznego, ekonomistka. W 1893 roku wraz z m.in. Feliksem Dzierżyńskim założyła Socjaldemokrację Królestwa Polskiego i Litwy (SDKPiL) – wpływając na jej program (uznanie hasła niepodległości państwa polskiego za utopijne w warunkach międzynarodowej integracji). W 1898 roku wyjechała do Niemiec, gdzie była jednym z założycieli Socjaldemokratycznej Partii Niemiec (SPD), przewodziła także II Międzynarodówce. Brała czynny udział w rewolucji 1905-1906 w Królestwie Polskim i Rosji. Opowiadała się przeciw militaryzmowi i kolonializmowi, podczas I wojny światowej była więziona w Niemczech za antywojenne działania. Przyczyniła się do utworzenia w 1916 roku Związku Spartakusa (marksistowski ruch rewolucyjny działający w Niemczech). Popierała rewolucję w Niemczech; w 1919 roku została zamordowana przez bojówkę oficerską. Od jej nazwiska powstał termin luksemburgizm - oznaczający specjalną odmianę socjalizmu opartą na poglądach Róży Luksemburg (poparcie rewolucji proletariackiej, której motorem są masy, a nie kadrowa partia, pogląd odrzucany przez Włodzimierza Lenina) .