klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
związany był ze sprawowaniem władzy przez jednoosobowe, autorytarne jednostki. Polegał na wprowadzeniu do powszechnej świadomości uwielbienia dla rządzącego, przekonaniu o jego wielkości, ponadprzeciętności, a także nieomylności (władzy przypisuje się cechy nadprzyrodzone). Idea kultu jednostki związana jest przede wszystkim z Józefem Stalinem i wychwalaniu każdej jego decyzji oraz wyjątkowych cech charakteru. Kult jednostki wykluczał jakąkolwiek krytykę wodza. Po raz pierwszy zwrotu kult jednostki uzył Nikita Chruszczow w tajnym referacie O kulcie jednostki i jego następstwach, wygłoszonym po śmierci Stalina na XX Zjeździe KPZR w 1956, w którym potępił stalinowskie zbrodnie.

Kult jednostki w Polsce objawił się po II wojnie światowej w stosunku do Włodzimierza Lenina i Józefa Stalina, a także prezydenta, a następnie I sekretarza PZPR Bolesława Bieruta. Inne przykłady: N. Ceausescu w Rumunii, F. Castro na Kubie, Kim Ir Sena w Korei Północnej, Mao Tse-tunga w Chinach.