Polska emigracja w latach socjalizmu
Historia Polski klp.pl klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
W latach budowania w Polsce socjalizmu życie Polaków na emigracji było bardzo żywe. Po wojnie około pół miliona tych, którzy nie powrócili z zachodnich stref okupacyjnych (uczestników budowania struktur państwowych na obczyźnie, żołnierzy Władysława Andersa, wychodźców cywilnych z 1939 roku, cywilów ewakuowanych z ZSRR w 1942 roku). Utworzyli oni nową polską diasporę na Zachodzie. W latach 1944-1945 dołączyli do niej emigranci, którzy nie potrafili zaakceptować nowego ustroju i nowych władz komunistycznych. Do kraju nie wróciła część jeńców wojennych czy robotników przymusowych wywiezionych w głąb Niemiec. Z czasem wielu z nich udawało się na dalszą emigrację do Stanów Zjednoczonych, Australii, Argentyny. W marcu 1946 roku Polskie Siły Zbrojne zostały przekształcone decyzją rządu brytyjskiego w Polski Korpus Przysposobienia i Rozmieszczenia.

Rozczarowanie nowym ustrojem spowodowało, że w drugiej połowie lat czterdziestych kolejne fale emigrantów wyjeżdżały na Zachód. Ludność pochodzenia żydowskiego masowo emigrowała do nowego państwa Izrael utworzonego w 1948 roku.

Władze RP na uchodźstwie nie rozwiązały się po powstaniu Tymczasowego Rządu Jedności Narodowej i istniały do 1989 roku. Istniały także ugrupowania polityczne, a ich członkowie wielokrotnie organizowali kampanie, by zainteresować świat sprawą polską. „Polski Londyn” silnie przeciwstawiał się nowym porządkom w kraju. Nikt nie podważał zasadności utrzymania instytucji państwowych na obczyźnie. Po śmierci 6 czerwca 1947 roku prezydenta Władysława Raczkiewicza, jego następca został związany z obozem piłsudczykowskim August Zaleski, co wywołało sprzeciw niektórych stronnictw. Emigracja polska spośród innych pochodzących z krajów Europy Środkowej, gdzie władzę przejęli komuniści, była najlepiej zorganizowana. Jej słabością były ciągłe podziały polityczne. Konflikty istniały we wszystkich ośrodkach emigracyjnych. Rozbicia nie udało się zażegnać w 1954 roku nawet generałowi Kazimierzowi Sosnkowskiemu. W rezultacie partie „antyprezydenckie” utworzyły Tymczasową Radę Jedności narodowej z radą Trzech (Anders, Arciszewski, Raczyński). Z czasem emigranci coraz bardziej zaczęli asymilować się z ludnością rodzimą, coraz mniej wagi przykładając do spraw politycznych. Większą rolę zaczęły odgrywać organizacje i stowarzyszenia kombatanckie ze Stowarzyszeniem Polskich Kombatantów na czele.

Na Zachodzie prężnie rozwijała się szuka i literatura polska, miedzy innymi dzięki działaniu założonego w Paryżu przez Jerzego Giedroycia Instytutu Literackiego, który wydawał miesięcznik „Kultura” oraz polskie książki, zakazane w kraju. Istniały takie instytucje, jak: Instytut i Muzeum Generała Sikorskiego w Londynie, Instytut Józefa Piłsudskiego w Nowym Jorku. Z Zachodu nadawało także Radio Wolna Europa rozpoczęła nadawać 3 maja 1952 roku), istniała sekcja polska brytyjskiego radia BBS, czy radio Głos Ameryki.

Po 1955 roku i wprowadzeniu polityki odprężenia polska elita polityczna znalazła się w gorszym położeniu. Malały widoki na wywołanie ogólnoświatowego konfliktu, co marginalizowało rolę emigracyjnych przywódców zarówno wobec mocarstw zachodnich, jak i środowisk polonijnych. Wciąż dochodziło do nowych podziałów, inspirowanych czasem przez komunistyczny aparat bezpieczeństwa. Do zjednoczenia doszło dopiero po śmierci w 1972 roku prezydenta Augusta Zaleskiego, ale władza na uchodźstwie pozostała jedynie symboliczna. Umacniała się rola środowisk związanych z Radiem Wolna Europa kierowanym przez Jana Nowaka-Jeziorańskiego czy paryską „Kulturą”, których działalność wpływała zarówno na elity za granicą, jak i w kraju.

W grudniu 1990 roku ostatni prezydent RP na uchodźstwie – Ryszard Kaczorowski przekazał Lechowi Wałęsie insygnia polskiej władzy przechowywane w Londynie.


  Dowiedz się więcej
1  Sprawa polska podczas pierwszej wojny światowej
2  Legiony Polskie - udział w wojnach napoleońskich (1797-1802)
3  Ustalenia pokojowe w sprawie polskiej



Komentarze
artykuł / utwór: Polska emigracja w latach socjalizmu
Linia



    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
    Linia

    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: