Nowoczesne ruchy polityczne na ziemiach polskich
Historia Polski klp.pl klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
W 1889 roku w Królestwie utworzony został Związek Robotników Polskich, który w legalny sposób pragnął walczyć o poprawę życia robotników. Z czasem obok haseł międzynarodowej więzi robotniczej zaczął odwoływać się do hasła niepodległości Polski. W 1892 roku działacze emigracyjni z Paryża postanowili założyć jedną Polską Partię Socjalistyczną (PPS). Uchwalili jej program i rozpoczęli organizować struktury krajowe. Na początku 1893 roku nastąpiło zjednoczenie Związku Robotników Polskich i II Proletariatu i wejście w skład PPS-u. Wyłoniono Centralny Komitet Robotniczy, a organem prasowym stał się wydawany w Londynie „Przedświt”.

Część socjalistów z Kongresówki, nie zgadzając się z programem PPS-u, powołała własną organizację - Socjal-Demokrację Królestwa Polskiego (SDKP). Główną różnicą obu ugrupowań był stosunek do niepodległości. SDKP nie dążyło do przywrócenia państwa polskiego, ale do wzbudzenia świadomości klas pracujących, opowiadało się za ponadnarodowym ruchem socjalistycznym. Teoretyk partii – Róża Luksemburg – uważała, że idea odbudowy Polski podważa solidarność i osłabia dążenia rewolucyjne. Zwolennicy socjalizmu międzynarodowego pragnęli zwalczać „socjalpatriotyzm”. Organizacja, rozbita przez aresztowania w latach 1894-1895, odrodziła się w 1900 roku pod nazwą Socjal-Demokracja Królestwa Polskiego i Litwy, głównie dzięki aktywności Feliksa Dzierżyńskiego, wspomnianej Róży Luksemburg i Juliana Marchlewskiego. W 1903 roku SDKPiL na podstawie uchwały połączyła się z Socjaldemokratyczną Partią Robotniczą Rosji. Z kolei założyciele PPS łączyli ściśle socjalizm ze sprawą narodową. Odzyskanie niepodległości przez Polskę uważali za warunek zwycięstwa socjalizmu i zniesienia podziałów klasowych. Pod koniec XIX wieku coraz aktywniejszą rolę w ruchu pełnił Józef Piłsudski.

Ruch chłopski

Na ziemiach polskich pod koniec XIX wieku rozwinął się również ruch chłopski. Głównym obszarem była Galicja, gdzie już w latach siedemdziesiątych działał wśród chłopów, odwołując się do idei narodu i katolicyzmu, ks. Stanisław Stojałowski (wydawca pism „Wieniec” i „Pszczółka”), a w latach osiemdziesiątych Bolesław Wysłouch krzewiący wśród chłopów idee narodowe, społeczne i obywatelskie (pismo - „Przyjaciel Ludu”). W 1895 roku galicyjscy posłowie chłopscy założyli Stronnictwo Ludowe przekształcone wkrótce w Polskie Stronnictwo Ludowe z programem antyziemiańskim i demokratycznym.
Program Stronnictwa Ludowego. Zjazd założycielski – 1895 rok


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 -  - 5 -  - 6 - 


  Dowiedz się więcej
1  Konflikt o Inflanty
2  Zjazd gnieźnieński (Misja św. Wojciecha)
3  Przyczyny dążeń do centralizacji państwa polskiego w okresie rozbicia dzielnicowego



Komentarze
artykuł / utwór: Nowoczesne ruchy polityczne na ziemiach polskich
Linia



    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
    Linia

    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: