Organizacje opozycyjne w Królestwie Polskim
Historia Polski klp.pl klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Najdłużej działającą organizacją młodzieżową było Towarzystwo Filomatów założone 1 października 1817 roku w Wilnie przez m.in. Józefa Jeżewskiego, Tomasza Zana i Adama Mickiewicza). Początkowo zakładano kształcenie intelektu i charakteru, by z czasem stawiać na wychowanie patriotycznego pokolenia młodych, które rozpocznie reformy społeczne, a w korzystnej sytuacji podejmie walkę o odzyskanie niepodległości. Związek ten miał wpływ na wiele podobnych organizacji (Związek Przyjaciół, związek Promienistych, Filaretów), a swoim zasięgiem objął niemal całą Litwę. W 1823 roku Towarzystwo Filomatów przekształcono w Związek Patriotyczny, który miał przygotować społeczeństwo do walki o niepodległość. Wielka akcja śledcza Konstantego, liczne aresztowania i zsyłki (m.in. Mickiewicza w głąb Rosji) spowodowała zaniechanie działalności i rozbicie organizacji filomacko-filareckiej.

W 1819 roku major Walerian Łukasiński założył Wolnomularstwo Narodowe działające na zasadach masonerii. Dążył do stworzenia silnej patriotycznej opinii publicznej, która mogłaby walczyć o konstytucyjne swobody. Z królestwa Wolnomularstwo rozszerzyło swą działalność na inne ziemie polskie, a do jego członków należało wielu oficerów oraz ziemian i urzędników. W 1820 roku Wolnomularstwo została rozwiązane, a na jego miejscu rok później Łukasiński powołał Towarzystwo Patriotyczne (działało na zasadach karbonariuszy, organizacja była tajna, ale jej program miał charakter umiarkowany). Celem działającej w trzech zaborach organizacji było odzyskanie niepodległości w oparciu o konflikt między zaborcami. W 1822 roku Łukasiński został aresztowany i osadzony w więzieniu w Szlisselburgu, gdzie zmarł w 1868 roku. Po aresztowaniach przywództwo Towarzystwa przejął Seweryn Krzyżanowski, jednak brak było konkretnych celów politycznych. Najbardziej rozwinięta akcją spisku było nawiązanie współpracy z rewolucjonistami rosyjskimi (dekabrystami).
Tekst przysięgi członków Towarzystwa Patriotycznego z 1821 roku
Przysięgam w obliczu Boga i Ojczyzny i ręczę słowem honoru, że użyję wszelkich sił moich do wskrzeszenia mojej nieszczęśliwej lecz lubej matki, że poświęcę dla Jej wolności i niepodległości nie tylko mój majątek, ale nawet i życie. Nie zdradzę i nie wyjawię nikomu tajemnic, które mi są i jeszcze będą powierzone, lecz przeciwnie, starać się będę zawsze przykładać do pomyślności Towarzystwa. Przyrzekam najściślejsze posłuszeństwo prawom Towarzystwa już istniejącym i tym, które później ustanowione będą. Bez względu na żadne okoliczności nie będę oszczędzać krwi, nie tylko zdrajcy, ale i każdego, który by działał przeciwko dobru mojej Ojczyzny. Gdybym w przypadku został zdradzonym albo odkrytym, wolę raczej utracić życie, aniżeli zdradzić tajemnicę albo wydać osoby do Towarzystwa należące. Na koniec przyrzekam nie trzymać przy sobie żadnych papierów tyczących się Towarzystwa, a tym mniej takowych, w których by imiona osób były wzmiankowane, chyba by mi to było przez zwierzchność moją poleconym.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Kryzys polityczny państwa polskiego w II połowie XVII wieku
2  Zasady Konstytucji 3 Maja
3  Powstanie listopadowe – przyczyny, przebieg, skutki



Komentarze
artykuł / utwór: Organizacje opozycyjne w Królestwie Polskim
Linia



    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
    Linia

    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: