Panowanie Jana III Sobieskiego
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Przez dwadzieścia dwa lata panowania Sobieskiego w Rzeczpospolitej ścierały się dwa stronnictwa – pierwsze prohabsburskie (procesarskie) dążyło do pokonania Turcji i odzyskania wpływów na Ukrainie, drugie profrancuskie (hetman Stanisław Jabłonowski, arcybiskup Mikołaj Prażmowski, podskarbi Andrzej Morsztyn) dążyło do porozumienia z Turcją jako naturalnym wrogiem Austrii. Oba finansowane z zewnątrz uniemożliwiały sobie wzajemnie działanie, prowadząc do dalszego upadku politycznego kraju.

W 1675 roku nastąpiła kolejna inwazja wojsk tureckich, którą zatrzymał rozejm podpisany pod Żórawnem na zasadzie zachowania stanu posiadanie obu stron. W kolejnych latach król skłaniał się ku prowadzeniu polityki profrancuskiej, licząc na poparcie króla Ludwika XIV w walce o odzyskanie wpływów polskich nad Bałtykiem. W 1675 roku Jan III Sobieski zawarł tajny układ w Jaworowie wraz z Francją i Szwecją przeciw Brandenburgii. Szwecja w latach 1674-1679 prowadziła z Brandenburgią wojnę o Pomorze Zachodnie, co umożliwiało władcy Polski zagarnięcie dawnego lenna pruskiego i osadzenie na pruskim tronie syna – Jakuba Sobieskiego. Dodatkowo Polsce sprzyjały stany pruskie obawiające się zmniejszenia ich praw przez Wielkiego Elektora (jeszcze za panowania króla Michała na czele propolskiej opozycji pruskiej stanął Chrystian Kalkstein, odwołując się do Rzeczpospolitej jako opiekunki praw szlachty pruskiej – w 1672 roku został uprowadzony z Warszawy i stracony za zdradę stanu, a opozycja dwa lata później rozbita przez wojska brandenburskie). W swych dążeniach król nie uzyskał jednak poparcia szlachty i magnaterii, które dążyły do odzyskania terytoriów ukraińskich. Ponadto wzmocnieniu Polski przeciwstawiała się Szwecja, a zbytniemu osłabieniu Brandenburgii – Francja. Okoliczności te spowodowały załamanie koncepcji Sobieskiego powiększenia wpływów nad Bałtykiem.

W latach 1679-1681 Jan III Sobieski wrócił do koncepcji sojuszu z Austrią i walki z Turcją. Atak Turcji na Austrię, a także oskarżenia jednego z przywódców stronnictwa profrancuskiego, Andrzeja Morsztyna) o zdradę i nadużycia na rzecz Francji umożliwiły przeforsowanie nowej koncepcji. Sejm w 1683 roku uchwalił nowe podatki na wojsko. Król po zawarciu w marcu sojuszu z Austrią ruszył w tymże roku na odsiecz obleganego Wiednia. 12 września 1683 roku rozegrała się bitwa pod murami stolicy Austrii, w której dowodzący około 70 tysięczną armią król Polski odniósł zwycięstwo nad liczniejszym wojskiem wielkiego wezyra tureckiego Kara Mustafy. W tymże jeszcze roku Sobieskiemu dwukrotnie było dane zmierzyć się z nieprzyjacielską armią pod Parkanami na Węgrzech.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Panowanie Bolesława Śmiałego (1058-1079)
2  Okupacja niemiecka na ziemiach polskich
3  Polityka wewnętrzna Zygmunta I Starego (1506-1548)



Komentarze
artykuł / utwór: Panowanie Jana III Sobieskiego




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: