Polska za Jana I Olbrachta i Aleksandra Jagiellończyka (1492-1506)
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Dla Aleksandra największym zagrożeniem było Wielkie Księstwo Moskiewskie, szczególnie po przegranej bitwie pod Wiedroszą w 1500 roku. Między innymi dlatego po śmierci Olbrachta Aleksander zabiegał o polską koronę. Panowanie w Krakowie nie wpłynęło jednak na polepszenie sytuacji w konflikcie z Moskwą – na mocy rozejmu z 1503 roku musiał oddać część Smoleńszczyzny i ziemi czernichowsko-siewierskiej. Ponadto możnowładztwo, przy podpisaniu aktu unii w Mielniku w 1501 roku, wymusiło na nim szereg przywilejów – prawo wypowiedzenia posłuszeństwa królowi w razie łamania przez niego przywilejów i praw, król miał być jedynie przewodniczącym rady królewskiej (senat stawał się najwyższym organem władzy państwowej), zaś senatorowie mieli odtąd podlegać jedynie sądowi senatu.

Podstawy wpływów możnowładczych zostały zaatakowane na sejmie w Piotrkowie w 1504 roku, kierowanym przez wybitnych przywódców szlacheckich (Jan Łaski). Sejm przejął kontrolę dóbr królewskich (zakaz nadawania na własność lub zastawiania dóbr królewskich), zakazał łączenia urzędów królewskich z innymi godnościami (incompatibilia) m.in. kanclerstwo, znaczniejsze biskupstwa, urząd wojewody i kasztelana, ustalił zakres władzy urzędników, a także w sytuacji kryzysu skarbu państwa uchwalił specjalne podatki. Kontynuację reform podjęto na sejmie w Radomiu w 1505 roku. Uchwalono konstytucję nihil novi, która głosiła, ze od tej pory żadna nowa uchwała dotycząca wolności i prawa publicznego nie może być uchwalona bez wspólnej zgody króla, senatu oraz izby poselskiej. Ponadto przeprowadzono reformę sądownictwa. Szlachta zastrzegła sobie prawo wyboru sędziów i wydała ustawy skierowane przeciw rozbojom. Sporządzono, głównie przez Jana Łaskiego, zbiór statutów (statuty Łaskiego), będący pierwszą od czasów Kazimierza Wielkiego próbom powszechnej kodyfikacji prawa krajowego.

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Wojny polsko-niemieckie za panowania Bolesława Chrobrego
2  Powstania kozackie na Ukrainie
3  Rozwój partii politycznych w II Rzeczpospolitej



Komentarze
artykuł / utwór: Polska za Jana I Olbrachta i Aleksandra Jagiellończyka (1492-1506)




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: