Rządy Władysława II Jagiełły
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
XXX. W prawie cesarskim jest zawarte, że słudzy niewolni i służebnice nie mogą i nie mają prawa być z rąk panów swych uwalniani, jeśli nie byliby przez nich wyzwoleni i przywróceni wolności. Lecz ponieważ wielokrotnie tacy niewolni z rąk panów swoich uciekając i ujść pragnąc, u innych ziemian i sąsiadów, dokąd ujdą, otrzymują nocleg i są przechowywani, tak i w ten sposób lekceważą swoich panów; z ich ucieczki panowie niemałe szkody ponoszą, tak jakby stracili dziedzictwo, bo sługi niewolne pan gdzie chce lokować może dla założenia przy ich pomocy nowego dziedzictwa ( ... )
XXIV. Nieużytecznego sołtysa pan w dziedzictwie mając albo krnąbrnego może rozkazać mu sołectwo jego sprzedać, który gdyby nie mógł mieć nabywcy, wtedy ów dziedzic z wymienionym sołtysem powinien i są obowiązani przyjść przed sędziego ziemskiego i przyjąć oraz wybrać dwie osoby roztropne, żadnej ze stron niepodejrzane, które w ten sposób wartość sołectwa na jedną sumę taksując, oznajmią jej wysokość temuż panu lub dziedzicowi do zapłacenia. I tak pan po zapłaceniu owej taksy pieniężnej dla siebie sołectwo otrzyma.
* Przywilej ten umożliwiał organizowanie folwarków. Szlachta dzięki możliwości wykupu sołectw pozbyła się poważnej konkurencji w produkcji zboża towarowego.


W związku z tym, że Jadwiga nie pozostawiła potomków Władysław Jagiełło musiał zabiegać o zapewnienie praw do dziedziczenia tronu swym synom – Władysławowi i Kazimierzowi, pochodzących z małżeństwa z ruską księżniczką Zofią Holszańską. Poparcia szukał wśród szlachty, dlatego zmuszony był zapewnić im nowe przywileje zwane przywilejami jedlnieńsko-krakowskimi, pochodzącymi z roku 1430 i 1433. Gwarantowały one nietykalność osobistą i majątkową szlachcie. Potwierdzały, że bez wyroku sądu szlachcic nie może być aresztowany czy pozbawiony majątku.
Przywilej jedlnieński z 1430 roku
Władysław z Bożej łaski król Polski,(...) naprzód chcemy aby wszystkie domy boże, czyli kościoły, zachowały w zupełności swoje prawa, swobody i przywileje, granice i rozdziały dawne, jakich za świętej pamięci poprzedników naszych, królów i książąt polskich, używały. Pozwalamy również wszystkim zatrzymać i posiadać dostojeństwa tak duchowne, jako i świeckie, na mocy tych samych praw, zwyczajów i przywilejów, jakie im służyły za plemienników najjaśniejszych poprzedników naszych (...) żadnemu z książąt obcych ani ich i żadnemu zgoła cudzoziemcowi nie będziemy powierzać w zarząd, bądź to na czas pewny, bądź na zawsze, ani w jakikolwiek bądź sposób wymuszać zamku, warowni albo miasta, czynić go starostą, dzierżawcą i zwierzchnikiem ziemi jakowej albo dzielnicy naszego królestwa polskiego (...)Nareszcie przyrzekamy najuroczyściej, że żadnego obywatela osiadłego za popełnioną winę lub przestępstwo nie będziemy więzili ani więzić i karać dozwolimy, aż gdy o nie sądowo i dowodnie przekonanym, i nam albo staroście naszemu przez sędziego tej ziemi, w którym tenże obywatel zamieszkał, wydanym zostanie: wyjąwszy takiego, któryby schwytany był na kradzieży lub jakowym jawnym przestępstwie,jako to podpaleniu, rozmyślnym zabójstwie, porywaniu panien lub niewiast, łupieży i pustoszeniu włości; również takich, którzy by za siebie nie chcieli należnej dać rękojmi, stosownie dla wielkości wykroczenia lub winy. Nikomu też dóbr ani dzierżaw zabierać nie będziemy, chyba że w drodze prawa przez sędziów właściwych albo panów naszych jako winowajca będzie nam wskazany (...)


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Funkcjonowanie Królestwa Polskiego (1815-1830)
2  Zabór pruski, Rzeczpospolita Krakowska i Galicja (1815-1846)
3  Okupacja niemiecka na ziemiach polskich



Komentarze
artykuł / utwór: Rządy Władysława II Jagiełły




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: