Polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego
Historia Polski klp.pl klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Podstawą siły zbrojnej państwa polskiego było pospolite ruszenie wszystkich właścicieli ziemskich (rycerze służyli osobiście, duchowni – wyznaczając zastępców), a także wójtów i sołtysów, zaś obrona miast należała do mieszczan. Za panowania Kazimierza przeprowadzono też fortyfikację całego kraju – wzdłuż granic budowano warowne zamki (około 53 za panowania Kazimierza), zaś mieszczan poprzez zwolnienia w podatkach zachęcano do budowy murów miejskich. Główne przychody króla pochodziły z podatków tzw. poradlne w wysokości 12-24 groszy od łana, a także opłaty od miast, cła i myta oraz przychody z majątków królewskich (królewszczyzna). Obok króla największymi właścicielami byli biskupi (szczególnie krakowski i arcybiskup gnieźnieński), klasztory i rody możnowładcze, a także średnie i drobne rycerstwo. Kazimierz Wielki odebrał również wcześniej nadane ziemie i przywileje podatkowe dla Kościoła, a także prawo do dochodu z żup w Bochni i Wieliczce. Wprowadził również reformę monetarną wybijając grubą srebrną monetę od 1338 roku w mennicy królewskiej (grosz Kazimierzowski) ułatwiający handel w całym kraju.

Za czasów panowania Kazimierza ukształtował się również stan chłopski – posiadaczy dziedzicznych gospodarstw (dzięki dalszej kolonizacji na prawie niemieckim ich położenie było całkiem dobre) oraz stan mieszczański – zróżnicowany majątkowo, ale podlegający jednemu prawu mieszczańskiemu. Zasługa Kazimierza Wielkiego była fundacja uniwersytetu w Krakowie w 1364 roku. Był to drugi po praskim (1348 rok) uniwersytet założony w środkowej Europie. Przede wszystkim władcy chodziło o kształcenie nowej kadry urzędniczej, która pomogłaby zreformować państwo, dlatego planowano utworzyć aż osiem katedr prawa, dwie katedry medycyny i jedną sztuk wyzwolonych (bez teologii, dlatego formalnie uczelni nie przysługiwał tytuł uniwersytetu). Uniwersytetem zarządzał kanclerz. Idea funkcjonowania uniwersytetu upadła po śmierci Kazimierza.
Akt założenia uniwersytetu w Krakowie
W Imię Pańskie Amen (...) My Kazimierz z Bożej łaski król Polski (...) bacząc na to co dobre i nie wątpiąc, że to duchowieństwu i poddanym królestwa naszego pożytek przyniesie, postanowiliśmy w mieście naszym Krakowie wyznaczyć, obrać, ustanowić i urządzić miejsce, na którym by studium generalne w każdym dozwolonym wydziale kwitnęło i dla przyszłości na wieczne czasy tym pismem jego istnienie zapewnić chcemy. Niechże więc tam będzie nauk przemożnych perła, aby wydawała męże dojrzałością rady znakomite, ozdobą cnót świetne, a w różnych umiejętnościach biegłe. Niechaj otworzy się orzeźwiające źródło, a z jego pełności niech czerpią wszyscy naukami napoić się pragnący. Do tego to miasta Krakowa niechaj zjeżdżają się swobodnie i bezpiecznie wszyscy mieszkańcy nie tylko królestwa naszego i krajów przyległych, ale i inni z różnych części świata, którzy pragną nabyć te przesławną perłę wiedzy. Wszystkim pospołu i każdemu z osobna przyrzekamy i dobra wiarą zaręczamy, iż niżej spisane artykuły zawarte w piśmie niniejszym, nienaruszone strzec i zachowywać będziemy. W szczególności zaś dla rektorów uniwersytetu, doktorów, mistrzów, scholarów, pisarzów, sprzedawców ksiąg, bedelów (...) chcemy być panem łaskawym i tak dla wszystkich, jak i dla każdego z osobna praw, przywilejów, swobód i statutu i wszystkich innych zwyczajów w studiach generalnych bolońskim i padewskim przestrzeganych i zachowywanych, chronić, bronić i nimi się opiekować pragniemy (...)Urządzamy odtąd szkoły potrzebne dla czytania prawa kanonicznego, cywilnego, nauk lekarskich i umiejętności wyzwolonych i wyznaczamy mieszkania przyzwoite dla doktorów, mistrzów, scholarów, pisarzy, księgarzy i bedelów (...)Chcemy także aby scholarzy własnego mieli rektora, który by ich sądził w sprawach cywilnych i miał jurysdykcje zwyczajną nad wszystkimi którzy by w mieście Krakowie dla studiów mieszkali. Wszyscy więc pomienionemu rektorowi przysiąc i jego słuchać mają (...)Wspomnianym scholarom naznaczamy jednego kampsora, czyli Żyda w mieście Krakowie, który by miał wystarczające pieniądze do pożyczania ich w potrzebie na pewne zastawy i który by za usługę swoją nie wyciągał więcej jak grosz od jednej grzywny na miesiąc (...)Działo się Krakowie w dzień Zielonych Świątek (12 maja) roku Pańskiego 1364 (...).


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 


  Dowiedz się więcej
1  Skutki wojen w XVII-wiecznej Rzeczpospolitej
2  Powstanie Rządu Tymczasowego RP i utrwalanie władzy komunistów
3  Przyczyny wybuchu II wojny światowej



Komentarze
artykuł / utwór: Polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego
Linia



    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)
    Linia

    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: