Józef Stalin - słownik postaci
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
(ur. 1878, zm. 1953) właściwie Iosif Dżugaszwili (pochodzenie gruzińskie), działacz komunistyczny i wieloletni dyktator ZSRR, marszałek i generalissimus (od 1945). Od 1903 roku związany z bolszewikami, brał udział w rewolucji 1905-1907. Kilkakrotnie aresztowany, w latach 1913-1917 na zesłaniu na Syberii. Po rewolucji lutowej 1917 roku powrócił do Piotrogrodu. Współorganizator obok m.in. Włodzimierza Lenina rewolucji październikowej. W latach 1917-1922 w Radzie Komisarzy Ludowych odpowiedzialny za sprawy narodowościowe oraz kontrolę państwową. Od 1919 do śmierci członek Biura Politycznego partii komunistycznej. W 1922 roku wybrany na sekretarza generalnego partii zaczął rozszerzać swoje wpływy, stając się faktycznym przywódcą partii, a po podporządkowaniu aparatu bezpieczeństwa rozpoczął eliminację rywali politycznych. Popierał szybką kolektywizację i industrializację ZSRR, co doprowadziło do masowego głodu i było przyczyną utworzenia łagrów (Gułag). W 1934 roku wprowadził dyktatorskie rządy - stalinizm, które cechował terror (wielka czystka). Oprócz działań w ZSRR wywierał wpływ na cały ruch komunistyczny na świecie. PO zawarciu paktu z III Rzeszą 17 września 1939 roku wkroczył na polskie tereny, wydając rozkaz o deportacji wielu tysięcy Polaków wgłąb ZSRR, a także o masowej zagładzie polskiej inteligencji (zbrodnia katyńska). Po ataku Niemiec na ZSRR naczelny dowódca sił zbrojnych. Udało mu się zawrzeć sojusz z aliantami. Uczestnik konferencji w Teheranie, Jałcie i Poczdamie, które w rzeczywistości zadecydowały o kształcie powojennego świata i strefach wpływów. Po zakończeniu wojny kontynuował rządy terroru i ludobójstwa. Był zwolennikiem narzucenia państwom bliku socjalistycznego rozwiązań i ustroju ZSRR. Do dziś nie są wyjaśnione przyczyny jego nagłego zgonu.