Hugo Kołłątaj

(ur. 1750, zm. 1812) polityk, pisarz, reformator systemu oświaty, filozof i duchowny epoki oświecenia. Studiował w Krakowie i we Włoszech, współpracował z Komisją Edukacji Narodowej, przeprowadził reformę krakowskiego uniwersytetu, którego był rektorem, przygotował reformę polskiej oświaty. Wokół siebie zgromadził grono zwolenników (m.in. Stanisław Małachowski, oraz radykalnych publicystów. Grono to zwano Kuźnicą Kołłątajowską. Podczas Sejmu Czteroletniego związany z Familią, współtworzył stronnictwo patriotyczne. Był jednym z autorów Konstytucji 3 Maja. Współtwórca postulatów mieszczan wyrażonych podczas tzw. czarnej procesji, współtwórca Zgromadzenia Przyjaciół Konstytucji Rządowej. W obliczu wojny 1792 roku opowiadał się za porozumieniem z Katarzyną II. Współorganizator insurekcji kościuszkowskiej (akt powstania, uniwersał połaniecki), po jej wybuchu członek Rady Najwyższej Narodowej. Opowiadał się za radykalnymi reformami zgodnymi z jakobińskim duchem (zwany był polskim Robespierrem). Po upadku powstania więziony, następnie osiadł na Wołyniu, gdzie pomagał otworzyć liceum w Krzemieńcu. Pod koniec życia poświęcił się nauce i wydawaniu traktatów filozoficzno-moralnych.