Jagiellonowie - słownik pojęć historycznych
dynastia królewska, której protoplastą był Władysław II Jagiełło, panująca w Polsce, Wielkim Księstwie Litewskim, na Węgrzech oraz w Czechach. Ród wywodzi się od Giedymina, twórcy państwa litewsko-ruskiego, którego syn Olgierd spłodził Jagiełłę, od 1386 roku, dzięki małżeństwu z Jadwigą Andegaweńską, będącego królem Polski. Jego synowie Władysław III (król Polski, Węgier) zginął w bitwie pod Warną w 1444 roku, zaś Kazimierz IV Jagiellończyk (wielki książę litewski, a następnie król Polski w latach 1447-1492) z Elżbietą Habsburżanką (córką króla Niemiec, Czech i Węgier) spłodził Władysława II Jagiellończyka (król Czech i Węgier), Kazimierza Jagiellończyka (kanonizowany), Jana I Olbrachta (król Polski), Aleksandra Jagiellończyka (król Polski) i Zygmunta I (król Polski w latach 1506-1548) oraz Fryderyka Jagiellończyka (arcybiskup, kardynał).

Na Węgrzech i w Czechach Jagiellonowie przegrali rywalizację z Habsburgami tracąc po śmierci Ludwika Jagiellończyka w 1526 roku trony w tych państwach. W Polsce rządził bezpotomnie zmarły Zygmunt II August, a jego siostra Anna Jagiellonka została w 1576 roku królową Polski. Wraz z jej śmiercią zakończyło się istnienie królewskiej dynastii.

Jagiellonowie przez prawie 200 lat władali Polską, prowadząc do umocnienia jej pozycji W Europie, a także wzmacniając kraj od wewnątrz. Przyłączyli do państwa Pomorze Gdańskie oraz Mazowsze, a także doprowadzili do zawarcia unii polsko-litewskiej, która zakończyła się utworzeniem Rzeczpospolitej Obojga Narodów. Państwo Jagiellonów przekształciło się z monarchii stanowej w kraj demokracji szlacheckiej, unikalny na tle ówczesnej Europy. Władcy hołdowali zasadom tolerancji, cenili rozwój nauki, kultury i sztuki (złoty wiek). Nie udało im się wzmocnić władzy monarszej i przeprowadzić reform skarbowo-wojskowych, a konflikty dynastyczne przeczyły idei rodowej solidarności.