Wielkie Księstwo Litewskie - słownik pojęć historycznych
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
nazwa państwa litewskiego od XIII wieku, w latach 1569-1795 połączonego unią z Koroną Królestwa Polskiego w Rzeczpospolitą Obojga Narodów.

Powstało na przełomie XII i XIII w. na terenach Auksztoty - rdzennej dzielnicy Litwy. Początkowo rządzone było wspólnie przez książąt (kunigasów) kilku rodów litewskich. Od około 1235 władzę książęcą objął Mendog, który w 1250 lub 1251 przyjął chrzest w obrządku rzymsko-katolickim i 1253 został koronowany na króla Litwy. Jego obszar pomiędzy XIII wiekiem a połową XV powiększył się dziesięciokrotnie. Swoim obszarem obejmowało tereny wielu kultur (między innymi ruskiej, związanej z religią chrześcijańską już w X wieku) religii i ludów, spośród których Litwini stanowili zdecydowana mniejszość, w dodatku cywilizacyjnie zacofaną. W II połowie XIV wieku na wschodzie zagrożeniem stał się konflikt z Moskwą, zaś na zachodzie Litwa wciąż atakowana była przez Krzyżaków. Litwę trawiły również konflikty wewnętrzne, na co wpływała zasada dziedziczenia tronu książęcego przez wszystkich potomków męskich.