getto - słownik pojęć historycznych
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
część miasta obrana lub przymusowo wyznaczona jako miejsce zamieszkania dla mniejszości narodowej lub religijnej; przymusowo zamknięta dzielnica żydowska, podporządkowana szczególnie represyjnemu prawu hitlerowskiemu; miejsce, środowisko odizolowane, rządzące się własnymi prawami, niechętne ludziom z zewnątrz.

Idea przymusowego zamknięcia Żydów za murami gett, po raz pierwszy wprowadzona została w 1462 roku we Frankfurcie. Później pomysł ten przejęły inne miasta Europy Zachodniej, traktując go jako normę postępowania w stosunku do Żydów w XVI w. Na okupowanych ziemiach polskich założono ponad 400 gett. Tworzono je na przełomie 1939 i 1940 r. w miastach Generalnego Gubernatorstwa. Pierwsze getto powstało 28 października 1939 roku w Piotrkowie Trybunalskim, następne w Puławach i Radomsku. Wiosną 1940 roku utworzono getta m.in. w Jędrzejowie, Wodzisławiu, Włoszczowej, Łowiczu oraz w Łodzi i w Warszawie.

Największym wrogiem ludzi w gettach był głód. Niemcy stale ograniczali ilość dostarczanej do getta żywności, stale tez podnosili jej cenę. Obok skrajnego ubóstwa istniały w gettach oazy zamożności. Działały kawiarnie, teatry, kabarety, kwitł również handel, do którego wielokrotnie wykorzystywano małych „szmuglerów” – dzieci, trochę ze względu wzrost, bo ułatwiał im przedostanie się na aryjską stronę, ale również jako osoby raczej niewzbudzające podejrzeń. Świat getta był zróżnicowany. Obok umierających z głodu przechodzili dobrze odziani i najedzeni ludzie. Niemniej stałym problemem służb medycznych, szpitali, sierocińców było zapobieganie tyfusowi, gruźlicy i innym chorobom. Fatalne warunki higieniczne, ciasnota, niedożywienie, przymusowa bezczynność, uczucie osamotnienia i zagubienia, brak nadziei na przetrwanie, załamanie psychiczne przyczyniały się do wzrostu śmiertelności wśród mieszkańców gett.