wielka smuta - słownik pojęć historycznych
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
okres w historii Rosji, podczas którego dominowała anarchia w latach 1606-1613. Rozpoczął się od wymordowania rodziny Godunowych (małoletni Fiodor II był ostatnim jej przedstawicielem). W Moskwie wybuchły zamieszki, po wkroczeniu wojsk popieranego przez polskie możnowładztwo Dymitra Samozwańca I, którego okrzyknięto carem Rosji. Nowy władca zniósł karę śmierci i amnestionował swych przeciwników. Odmówił oddania Polakom Smoleńska i Siewierszczyzny (w zamian za pomoc w wyprawie na Tatarów krymskich). Po slubie z Maryną Mniszkówną (córką wojewody sandomierskiego) bojarzy wzniecili powstanie antypolskie i wyrzucili obce wojsko ze stolicy, zaś Dymitra I zamordowali.

Kolejnym carem został wybrany przywódca spisku, bojar Wasyl Szujski, jednak jego panowanie doprowadziło do wybuchu wielkiego antyfeudalnego powstania chłopskiego. Po stłumieniu zamieszek pojawił się kolejny pretendent do tronu Dymitr Samozwaniec II, którego zwolennicy zbrojnie wystąpili przeciwko carowi.Szujski zawarł pakt ze Szwecją, otrzymując wsparcie ich wojsk, w zamian za zrzeczenie się swych praw do Inflant.

Polska uznała to za pretekst do wojny. Polskie oddziały hetmana Stanisława Żółkiewskiego zajęły Moskwę, a car wkrótce zmarł. Polacy zostali wyparci z miasta w sierpniu 1612 roku w wyniku powstania jego mieszkańców. Sobór Ziemski, zwołany przez mieszczan i szlachtę rosyjską, obrał na cara księcia Michała Romanowa, który założył nową dynastię.