oblężenie Zbaraża - słownik pojęć historycznych
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
bitwa obronna, która rozegrała się pomiędzy 10 lipca a 22 sierpnia 1649 roku w trakcie powstania Chmielnickiego.

Zbaraż był broniony podczas powstania Chmielnickiego przez około 15-tysięczną załogę polską wraz z chorągwiami Wiśniowieckiego i jednym oddziałem świetnej piechoty niemieckiej. Z kolei oblegające wojska liczyły ok. 80–100 tys. Kozaków, drugie tyle zbuntowanej ruskiej czerni oraz 100 tys. Tatarów. Dowódcą armii kozackiej był hetman wojsk zaporoskich Bohdan Chmielnicki, a Tatarami dowodził sam chan krymski Islam III Girej.

Po kilku tygodniach bohaterskiej obrony Zbaraża żołnierze zaczęli odczuwać głód oraz brak amunicji. 17 lipca na odsiecz oblężonej twierdzy ruszyła armia polska pod wodzą króla Jana Kazimierza. Łączność pomiędzy wiedzą a odsieczą była możliwą dzięki bohaterskiej postawie Mikołaja Skrzetuskiego, który przedarł się przez kozacko-tatarskie wojska. Chmielnicki postanowił z większością wojsk zaskoczyć królewską armię pod Zborowem.

Dzięki pertraktacjom z chanem Islamem Gerejem zawarto niekorzystną dla Polski ugodę zborowską.