wojsko kwarciane - słownik pojęć historycznych
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
zaciężne oddziały wojskowe, które istniały od 1563 roku w Koronie. dzięki decyzji Zygmunta II Augusta. W 1564 roku uchwalono specjalny fundusz, pochodzący z ćwierci dochodów uzyskiwanych w dobrach królewskich. Nazwa wojsk pochodzi od , czyli czwartej części dochodów z królewszczyzn, które miało wpływać do specjalnego funduszu.

Jej powstanie związane było z potrzebą obrony kresów południowo-wschodnich przed najazdami wojsk państw bezpośrednio z nimi sąsiadującymi, głównie Tatarami. Stanowiły one stałe siły zbrojne w odróżnieniu od pospolitego ruszenia czy oddziałów powoływanych doraźnie.