rokosz sandomierski - słownik pojęć historycznych
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
stanowił w oczach szlachty legalną realizację zasady demokracji. inaczej rokosz Zebrzydowskiego, rokoszanie obawiali się absolutystycznych dążeń króla (absolutum dominium), dlatego domagali się ograniczenia uprawnień króla, żądali przestrzegania wolności wyznania, będąc niechętnymi kontrreformacyjnej polityce króla i jego jezuickiemu otoczeniu. Król atakowany był za dążenia do wzmocnienia swej władzy, skupienie się na staraniach o odzyskanie szwedzkiej korony, odwlekanie sprawy „obwarowania” konfederacji warszawskiej oraz skupienie wyłącznie na interesach własnej dynastii. Na wieść o rokoszu król ściągnął do Wiślicy wojska z Ukrainy sprzyjających mu magnatów. Wojska rokoszan poniosły klęskę w walce z wojskami króla dowodzonych przez hetmanów Stanisława Żółkiewskiego i Jana Karola Chodkiewicza w bitwie pod Guzowem w 1607 roku. Rokosz zakończył się kompromisem – reformy nie weszły w życie, zaś rokoszanie ukorzyli się przed Zygmuntem III (bez poniesienia kary). Zwyciężyła magnateria, hamując jakiekolwiek reformy państwa, a kompromis polityczny przetrwał do końca panowania Władysława IV