Polska współczesna

Polska po II wojnie światowej

Na sytuację polskiego społeczeństwa po zakończeniu II wojny światowej najbardziej wpłynęły olbrzymie straty jakie ludność poniosła w czasie wojny. Życie straciło ponad 6 milionów polskich obywateli (w tym ok. 3 milionów Żydów) Na początku 1946 roku liczba ludności wynosiła niespełna 24 miliony. Wielu z nich było okaleczonych zarówno fizycznie, jak i psychicznie. W kraju rozprzestrzenione były choroby, takie jak gruźlica czy choroby weneryczne. Ponad 600 tysięcy osób było inwalidami wojennymi.

Istotne były związane z ma... więcej



Ukonstytuowanie się władzy komunistycznej i pierwsze lata rządów (1945-1947)

Po zakończeniu wojny na scenie polskiej politycznej dominowała Polska Partia Robotnicza (PPR). Wspierały ją „odbudowana” Polska Partia Socjalistyczna (po wykluczeniu przeciwników komunistów), a także lewicowe Stronnictwo Ludowe (chłopi) i Stronnictwo Demokratyczne (inteligencja, rzemieślnicy). Stronnictwo Ludowe w styczniu 1946 roku uchwaliło nową deklarację, która zapowiadała umocnienie działania jedności partii demokratycznych i sojusz robotniczo-chłopski. Partie robotnicze przekształcały się w p... więcej



Stalinizm w Polsce (1948-1955)

Do roku 1948 następowały stopniowe zmiany upodabniające polski system społeczny i gospodarczy do modelu radzieckiego. Zachowano pozory wielopartyjności, jednak wkrótce to Polska Zjednoczona Partia Robotnicza realnie decydowała o państwie. Państwo zaczęło przybierać formę totalitarną. Model państwa totalitarnego, dzięki imperialnej potędze ZSRR, miał obowiązywać powszechnie. Kult wodza realizowany był poprzez wyniesienie na piedestał I sekretarza Komitetu Centralnego PZPR Bolesława Bieruta - 4 lutego ... więcej



Przemiany gospodarcze Polski 1945-1955

Podstawową zmianą wynikającą z przejęcia władzy w Polsce przez komunistów było upaństwowienie gospodarki. Już 3 stycznia 1945 roku Krajowa Rada Narodowa uchwaliła ustawę o nacjonalizacji przemysłu. Państwo przejmowało na jej podstawie bez odszkodowań majątki należące wcześniej do Niemców i kolaborantów. Za odszkodowaniem nacjonalizacji ulegały zakłady przemysłowe zatrudniające powyżej pięćdziesięciu pracowników na jedną zmianę. Niektóre gałęzie przemysłu, takie jak: górnictwo, hutnictwo, włókiennictwo, przemysł spożywc... więcej



Polski październik 1956

Odwilż w Polsce rozpoczęła się wraz ze śmiercią Józefa Stalina w ZSRR (5 marzec 1953 roku).
Przemówienie Józefa Cyrankiewicza na manifestacji żałobnej w Warszawie w dniu pogrzebu Stalina
Bracia! Polacy!
Dziś w dniu wielkiej żałoby, gdy pełne bólu serca setek milionów ludzi na całym świecie żegnają Wielkiego Stalina - lud Warszawy, dając wyraz swoim uczniom, manifestuje zdecydowaną wolę całego narodu polskiego, aby nieśmiertelne i fundamentalne zdobycze naszego narodu, które przyniosła nam epo...
więcej



Polityka w latach 1956-1970 – czasy realnego stalinizmu

W połowie lat pięćdziesiątych zaczęła poprawiać się koniunktura wskutek wzrostu produkcji towarów konsumpcyjnych. Nastąpiła poprawa warunków życia. Prowadzono stosunkowo liberalną politykę kulturalną (powstanie polskiej szkoły filmowej), rozwijały się niezależne ruchy młodzieżowe. Władzę prowadziły z emigracją grę, dążąc do zneutralizowania środowisk starej emigracji, dzięki temu po 1955 roku powróciła do kraju część uchodźców.

W Polsce, którą nazywano „najweselszym barakiem w obozie socjalistycznym” społecz... więcej



Polski marzec 1968

Kolejny moment przełomowy po październiku 1956 roku nastąpił w historii Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej w marcu 1968 roku. Już w połowie lat sześćdziesiątych rosły napięcia pomiędzy frakcjami PZPR. Młodzi działacze pragnęli odsunąć od władzy dawnych, którzy należeli jeszcze do Komunistycznej Partii Polski lub przybyli podczas wojny z ZSRR. Na ich czele stanął Mieczysław Moczar. Narastały także nastroje antysemickie, do których przyczyniło się zerwanie stosunków dyplomatycznych z Izraelem po wojnie sześciodniowej w 1967 ... więcej



Rządy ekipy Edwarda Gierka

W 1970 roku doszło w PRL do kolejnego kryzysu. Złożyło się na niego narastające od połowy lat sześćdziesiątych niezadowolenie społeczne. Płace rosły zbyt wolno, a w gospodarce panował zastój. Na rynku coraz bardziej widoczne były braki podstawowych produktów. Gospodarka socjalistyczna nie była w stanie zaspokoić potrzeb społeczeństwa, dlatego władze zdecydowały się na podniesienie cen. Zapowiedziane w grudniu 1970 roku podwyżki na towary rynkowe (o 15-20%) wywołały falę oburzenia i strajki robotnicze. Władze ... więcej



Rozwój opozycji 1970-1981. Powstanie „Solidarności”

Impulsem do rozwoju opozycji w Polsce były poprawki do konstytucji, wokół których rozgorzała dyskusja w 1975 roku, a przede wszystkim wydarzenia w Ursusie i Radomiu w 1976 roku. Represje jakie spotkały demonstrantów doprowadziły do zorganizowania 23 września Komitetu Obrony Robotników, który rok później działał jako Komitet Samoobrony Społecznej „KOR”. Wśród założycieli KOR-u byli warszawscy intelektualiści, a wśród nich: Jerzy Andrzejewski, Stanisław Barańczak, Jacek Kuroń, Jan Józef Lipski, Antoni ... więcej



Stan wojenny 1981 i schyłek socjalizmu w Polsce

We wrześniu 1980 roku z funkcji I sekretarza odwołano Edwarda Gierka, zastąpił go Stanisław Kania. Władze komunistyczne od początku planowały rozprawić się z opozycją. 11 lutego 1981 roku nowym premierem został minister obrony narodowej – Wojciech Jaruzelski. W marcu 1981 roku pobito związkowców w Bydgoszczy. 27 marca odbył się czterogodzinny strajk powszechny, który świadczył o sile „Solidarności”. Mimo nacisków sporej części kierownictwa PZPR ani I sekretarz Kania ani premier Jaruzel... więcej



Rola Kościoła katolickiego w czasach socjalizmu

Po II wojnie światowej diametralnie zmieniła się rola Kościoła katolickiego w Polsce. Przede wszystkim skutkiem działań wojennych oraz wyznaczenia nowych granic była zmiana wyznaniowa polskiego społeczeństwa – ponad 90 % było wyznania rzymskokatolickiego. W 1945 roku nowe władze wypowiedziały Stolicy Apostolskiej konkordat, oceniając krytycznie postawę Watykanu wobec Polski podczas wojny, jednak do 1949 roku Kościół katolicki mógł działać swobodnie. Episkopat skupił się na zorganizowaniu instytucji kościelnych na [poj... więcej



Polska emigracja w latach socjalizmu

W latach budowania w Polsce socjalizmu życie Polaków na emigracji było bardzo żywe. Po wojnie około pół miliona tych, którzy nie powrócili z zachodnich stref okupacyjnych (uczestników budowania struktur państwowych na obczyźnie, żołnierzy Władysława Andersa, wychodźców cywilnych z 1939 roku, cywilów ewakuowanych z ZSRR w 1942 roku). Utworzyli oni nową polską diasporę na Zachodzie. W latach 1944-1945 dołączyli do niej emigranci, którzy nie potrafili zaakceptować nowego ustroju i nowych władz komunistycznych. Do kraj... więcej



Upadek systemu socjalistycznego w Polsce

Wiosną 1988 roku manifestacje studenckie w rocznice wydarzeń marcowych z 1968 roku rozpoczęły fale strajków w większych zakładach przemysłowych. Władze postanowiły zareagować siłą. Mimo chwilowego przytłumienia objawów niezadowolenia kolejne protesty wybuchły w sierpniu na Śląsku i rozprzestrzeniły się na resztę kraju. 27 sierpnia 1988 roku generał Czesław Kiszczak zadeklarował publicznie możliwość „odbycia w możliwie szybkim czasie spotkania z przedstawicielami różnych środowisk społecznych i pracowniczych”. Spotkan... więcej



Polityka polska w latach 1989-2011

Rząd Tadeusza Mazowieckiego był rządem koalicyjnym – ludzie „Solidarności” mieli tylko połowę resortów. Resorty bezpieczeństwa, spraw wewnętrznych i obrony narodowej zachowali członkowie PZPR, mieli także poparcie w administracji terenowej. W kraju panowała atmosfera chaosu gospodarczego, do czego przyczyniło się uwolnienie cen żywności (1 sierpnia – jeszcze przez rząd Mieczysława Rakowskiego). Na terenie Polski nadal stacjonowały wojska Armii Czerwonej, a sąsiedzi należel... więcej



Polska gospodarka po przełomie 1989

Najważniejsze po 1989 roku były głębokie reformy ekonomiczne. Przede wszystkim zniesiono system nakazowo-rozdzielczy, wprowadzono zasady wolnorynkowe, rozpoczęto także prywatyzację państwowych zakładów. Zarówno w rządzie Tadeusza Mazowieckiego, jak i Jana Krzysztofa Bieleckiego (powołanego 4 stycznia 1991 roku) tekę wiceministra i ministra finansów objął ekonomista Leszek Balcerowicz. Za cel postawił sobie „zastąpienie życia udawanego – życiem udanym”. Kontynu... więcej



Polska polityka zagraniczna po przełomie 1989

Po przełomie 1989 roku głównym zadaniem polskiej polityki zagranicznej było umocnienie niezależności III RP i budowanie jej pozycji w Europie. Najważniejszym partnerem dla Polski – zarówno politycznym, jak i gospodarczym stały się zjednoczone Niemcy. W 1991 roku pod naciskiem czterech mocarstw parlamenty Polski i Niemiec ratyfikowały traktaty o przyjaźni i współpracy. Pierwszym krokiem do pojednania obu narodów było spotkanie jesienią 1989 roku premiera Tadeusza Mazowieckiego z niemieckim kanclerzem Helmute... więcej



Polska droga do zjednoczonej Europy

25 maja 1990 roku Polska złożyła w Brukseli oficjalny wniosek o rozpoczęcie negocjacji w sprawie stowarzyszenia z Europejską Wspólnotą Gospodarczą, zaś 11 grudnia 1992 roku wraz z innymi członkami Grupy Wyszehradzkiej złożyła wniosek o rozpisanie kalendarze przyjęcia do wspólnej Europy. Silne jednak były opory przed przyjęciem nowych członków do wspólnoty – zwracano uwagę na zacofanie gospodarcze i infrastrukturalne nowych kandydatów, bano się otwarcia rynków pracy dla Polaków, a także wzrostu przestępczości, prostyt... więcej