II Rzeczpospolita (1918-1939)
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki

Odrodzenie niepodległego państwa polskiego – X-XII 1918

7 października 1918 roku Rada Regencyjna (utworzona 7 września 1917 roku przez cesarzy Niemiec i Austrii) w obliczu klęsk państw centralnych wydała manifest do narodu polskiego proklamujący „utworzenie niepodległego państwa, obejmującego wszelkie ziemie polskie, z dostępem do morza”. Oparty on został na trzynastym punkcie z planu pokojowego amerykańskiego prezydenta. Akt ten nie spotkał się z ... więcej



O kształt granic II Rzeczypospolitej

Koncepcje polskich granic

Podczas tworzenia się polskiej państwowości istotną kwestią były granice przyszłego państwa. W kraju istniały dwa programy dotyczące przyszłych granic – inkorporacyjny i federacyjny. Narodowa Demokracja głosiła program inkorporacyjny i postulowała wyznaczenie terytorium na zasadach narodowych – tereny gdzie Polacy stanowili co najmniej 60% ludności, powinny znaleźć się w ... więcej



Konstytucje polskie w okresie międzywojennym

Mała konstytucja

26 stycznia 1919 roku odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego, które objęły Królestwo Polskie i Zachodnią Galicję. Sejmowi podporządkowały się wszystkie ośrodki władzy w Polsce. Najwięcej głosów – około 30% - oddano na endecję – na listę Związku Ludowo-Narodowego. Żadne z ugrupowań nie zdobyło jednak w parlamencie większości, dlatego niezbędne stało się za... więcej



Unifikacja ziem polskich po odzyskaniu niepodległości

Unifikacja ekonomiczna

Głównym problemem po odzyskaniu niepodległości była ekonomiczna [poj]unifikacja[/poj] kraju i zapewnienie mu równomiernego rozwoju. Trzeba pamiętać, że przez 123 lata obszary kraju należały do trzech państw zaborczych, których dążenia gospodarcze znacznie się różniły. Najbardziej rozwinięty był rejon zaboru pruskiego, a także Górny Śląsk, który przez wiele wieków leżał poza ob... więcej



Rozwój partii politycznych w II Rzeczpospolitej

Ugrupowania nacjonalistyczne

W 1919 roku utworzono Związek Ludowo-Narodowy (ZL-N). Początkowo skupiał wiele stronnictw narodowych. W kolejnych miesiącach odbyła się krystalizacja partii i programu pod wodzą Narodowej Demokracji (endecji). Ugrupowanie składało się z przedstawicieli inteligencji i klasy średniej, częściowo popierało je drobnomieszczaństwo i chłopstwo, duchowieństwo oraz ziemiaństwo. Główn... więcej



Demokracja parlamentarna II Rzeczypospolitej do zamachu majowego 1926 roku

Po uchwaleniu konstytucji marcowej rząd [ps]Wincentego Witosa[/ps] ostatecznie ustąpił we wrześniu 1921 roku. Do czerwca na czele rządu stał Antoni Ponikowski, następnie Artur Śliwiński i Julian Nowak. Żądano jasnego ustalenia kompetencji [ps]Józefa Piłsudskiego[/ps] w sprawie ustalania rządu.

5 listopada 1922 odbyły się wybory do parlamentu, w których zarejestrowano 19 list kandydatów (Ukraińcy galicyj... więcej



Geneza przebieg i skutki zamachu majowego

Przyczyny zamachu majowego

Do kryzysu parlamentarnego w 1926 roku doprowadziło kilka czynników. Przede wszystkim na polskiej scenie politycznej funkcjonowało bardzo wiele partii – w 1925 roku było ich 96. Sytuacja narodowościowa wpływała na to, ze obok partii polskich powstawały partie mniejszości narodowych. W związku z wielopartyjnością trudno było zbudować w parlamencie trwałą większość, która ... więcej



Opozycja przeciwko rządom sanacyjnym

Piłsudski przejął władzę pod hasłem [poj]sanacji[/poj] – uzdrowienia stosunków politycznych, stąd jego popleczników, czyli popierający go obóz nazywano sanacją. Role partii politycznych ograniczono do minimum, a ośrodkiem władzy stały się pozaparlamentarne gabinety fachowców, z których większość była rekrutowana z kadry oficerskiej. Rząd pracował za pomocą dekretów prezydenckich. W celu utrzyma... więcej



Polityka zagraniczna II Rzeczypospolitej

Polska polityka zagraniczna w latach 1919-1926

Głównymi założeniami polityki było zapewnienie bezpieczeństwa odradzającemu się państwu, zawarcie sojuszy z państwami o podobnych interesach oraz otrzymanie międzynarodowego uznania granic. Już na samym początku Polska znalazła się w sytuacji konfliktowej z czterema sąsiadami – Niemcami, Rosją Radziecką, Czechosłowacją i Litwą.

Konferencja Paryska... więcej



Problemy i sukcesy polskiej gospodarki w okresie międzywojennym

Okresy sytuacji gospodarczej w II Rzeczypospolitej można podzielić w następujący sposób:
1918-1921 – okres gospodarki czasu wojny
1921-1923 – odbudowa zniszczeń wojennych, walka z kryzysem
1923-1925 – reforma finansowa, stabilizacja
1926-1929 – koniunktura gospodarcza
1930-1935 – kryzys gospodarczy
1936-1939 – koniunktura gospodarcza

Polskie społec... więcej



Sytuacja społeczeństwa polskiego w przededniu wybuchu II wojny światowej

Ludność Polski wzrosła z 27,2 mln w 1921 roku do 35,1 mln w 1939 roku. Polacy stanowili 66% społeczeństwa, Ukraińcy 14%, a Żydzi 10%, co świadczy, że nie zmienił się status narodowościowy kraju. W 1921 roku w miastach żyło 24,6% ludności, a w 1938 roku 30 % (w Warszawie 1,3 mln). W dwudziestoleciu wyemigrowało 2 mln Polaków, powróciło do kraju 1 mln. Światowa Polonia wynosiła 8-9 mln Polaków, z czego... więcej