Odnowienie Królestwa Polskiego

Przyczyny dążeń do centralizacji państwa polskiego w okresie rozbicia dzielnicowego

W połowie XIII wieku do głosu w polskiej polityce zaczynają dochodzić tendencje zjednoczeniowe, których przyczyny były natury gospodarczej, politycznej, a także ideologicznej. Napływ na ziemie polskie bogatych osadników z zachodu uświadamiał odrębność kulturalną i językową.

Idee zjednoczeniowe szeroko propagował Kościół polski, jako jedyna organizacja obejmująca wszystkie ziemie dawnego Królestwa Polskiego, ponieważ arcybiskupstwo gnieźnieńskie było zwierzchnie w stosunku do wszystkich polskich diecezji (prócz Kamienia Pomorsk... więcej



Pierwsze próby zjednoczeniowe

W czasach rozbicia dzielnicowego rozdrobnieniu nie uległa jedynie ziemia krakowska, która wraz z ziemią sandomierską przez większą część XII i XIII wieku pozostawała w ręku tego samego władcy. W 1288 roku umiera bezpotomnie książę krakowski Leszek Czarny (w 1279 roku po bezpotomnej śmierci Bolesława Wstydliwego panował w Krakowie, jego zwycięstwo w 1282 nad bałtyjskim plemieniem Jaćwingów zakończyło etap ekspansji tego plemienia na ziemie polskie, lokował m.in. Sandomierz, zaś gród Kraka o... więcej



Działalność zjednoczeniowa Władysława Łokietka

Początkowo Władysław Łokietek władał jedynie niewielkim obszarem – Kujawami z Brześciem jako stolicą. Po braciach odziedziczył ziemię sieradzką i łęczycką. W 1288 roku rywalizował z Henrykiem Probusem o ziemię krakowską jednak przegrał. Po śmierci Przemysła II został księciem Wielkopolski, na krótko opanował również Pomorze Gdańskie. Wkrótce jednak został wygnany z Wielkopolski. Do kraju powrócił w 1305 roku zajmując ziemię sandomierską.

Śmierć Wacława II w 1305 roku niesie zwrot w dziejach Polski. Jego po... więcej



Polityka zewnętrzna Kazimierza Wielkiego - 1333-1370

Podstawowymi wyzwaniami jakie stanęły przed Kazimierzem Wielkim było znalezienie kompromisu z Janem Luksemburczykiem mającym pretensje do tronu polskiego oraz Krzyżakami. Na zjazdach w Wyszehradzie w 1335 i 1339 roku podpisano porozumienie na mocy którego król czeski zrzekł się pretensji do tronu polskiego za odpowiednie wynagrodzenie pieniężne (20 tysięcy kóp groszy praskich), zaś Kazimierz uznał jego zwierzchnictwo nad księstwami śląskimi, które uprzednio złożyły mu hołd, za cenę poparcie starań o rewindykacje na półn... więcej



Polityka wewnętrzna Kazimierza Wielkiego

Obok zmian terytorialnych duże znaczenie za panowania Kazimierza Wielkiego miały zmiany wewnętrzne. Największymi zasługami przypisywanymi królowi było dążenie do zjednoczenia gospodarczego, administracyjnego i prawnego państwa polskiego po okresie rozbicia dzielnicowego.

Przede wszystkim władca zreformował administrację. Podstawowymi jednostkami terytorialnymi były ziemie. Władza lokalna należała do mianowanych przez króla starostów, którzy sprawowali władzę administracją, zarządzali dobrami królewskimi, także s... więcej