Powstanie warszawskie
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Depesza Delegata Rządu na Kraj – Jana Janowskiego o przebiegu powstania warszawskiego do premiera Mikołajczyka z 8 sierpnia 1944 roku
Rozpoczęliśmy dniu 1 sierpnia walkę zbrojną o oswobodzenie stolicy. Walkę tę prowadzimy sześć dni bez artylerii, bez czołgów, bez lotnictwa - jedynie dzięki bezprzykładnej determinacji żołnierzy AK i olbrzymiemu ofiarnemu współdziałaniu całej ludności Warszawy. W tym samym czasie na froncie sowiecko - niemieckim na przedpolach Warszawy panuje śmiertelna cisza. Paraliżuje naszą akcję dotkliwy brak amunicji i broni. Z wczorajszej depeszy do AK dowiadujemy się, że Warszawa została wyłączona ze zrzutów. Z prowincji przychodzą szczegółowe meldunki o rozbrajaniu przez Sowietów ujawnionych jednostek AK po ukończeniu przez nich działań woj[ennych]. Uniemożliwiono działalność ujawniającym się delegatom okr[ęgowym] i pow[iatowym]. Aresztują ich - nawet rozstrzeliwują.
Coraz częściej powstają w opinii zarzuty przeciw rządowi, że nie potrafi niczego uzyskać od aliantów. Powstają zarzuty uprawnienia krętactwa lub wprost zdrady Polski przez Anglię. My rozumiemy te trudności jakie przed rządem stoją, ale wszystko ma swoje granice. Krwawiący pięć lat naród ma pełne prawo moralne i formalne żądać natychmiastowej należnej pomocy i otrzymywać ją. Inaczej - wobec braku celów walki - musi nastąpić załamanie się nie tylko Warszawy, ale i wszystkich sił zbrojnych w kraju i zagranicą.
Odpowiedzialność za to spadnie na tych, którzy nie spełnili swych obowiązków względem Polski.

Wraz z wybuchem powstania warszawskiego ujawniły się władze Polski Podziemnej. Organizowano pomoc ludności cywilnej w zdobyciu żywności i leków. Działała powstańcza służba zdrowia, w Śródmieściu Wojskowa Służba Społeczna, uruchomiono radiostację powstańczą „Błyskawica”, wydawano prasę. Ludność cywilna wraz z rozwojem walk cierpiała głód, brak było wody, lekarstw, elektryczności. Ludzie ginęli od niemieckich bombardowań, często zasypani w gruzach domów.

Powstrzymanie ofensywy Armii Czerwonej na sześć tygodni (do 10 września, kiedy ruszyła ofensywa radziecka w kierunku Warszawy) skazało powstańcze oddziały na klęskę. Na początku września do prawobrzeżnej Warszawy dotarły, opóźniane przez Stalina, oddziały Armii Czerwonej i 1. Armia Wojska Polskiego. 15 września wyzwolona została Praga. Powstańcy nie byli jednak w stanie utrzymać swoich pozycji – 27 września wycofali się z Mokotowa, a 30 września z Żoliborza. 2 października powstańcy skapitulowali. Podczas 63 dni walk zginęło lub zaginęło około 22 tysięcy żołnierzy i około 200 tysięcy cywilów. Niemcy stracili 26 tysięcy osób. Warszawa została niemal całkowicie zniszczona – 11 października, wbrew warunkom kapitulacji – Adolf Hitler postanowił o całkowitym zrównaniu z ziemią miasta po wywiezieniu wszelkich surowców. Do niewoli dostało się około 10 tysięcy powstańców, w tym część dowództwa. Klęska skazała dziesiątki tysięcy warszawiaków na tułaczkę – ludność cywilna miała zostać wysiedlona z miasta. Największy obóz przejściowy założono 6 sierpnia 1944 roku w Pruszkowie – przewinęło się przez niego około 650 tysięcy osób.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Seniorat w dziejach Polski średniowiecznej
2  Panowanie Zygmunta III Wazy (1587-1632)
3  Polski marzec 1968



Komentarze
artykuł / utwór: Powstanie warszawskie




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: