Opozycja przeciwko rządom sanacyjnym
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Piłsudski przejął władzę pod hasłem sanacji – uzdrowienia stosunków politycznych, stąd jego popleczników, czyli popierający go obóz nazywano sanacją. Role partii politycznych ograniczono do minimum, a ośrodkiem władzy stały się pozaparlamentarne gabinety fachowców, z których większość była rekrutowana z kadry oficerskiej. Rząd pracował za pomocą dekretów prezydenckich. W celu utrzymania władzy sanacja nie cofała się przed łamaniem konstytucji, fałszowania wyników wyborów, naginaniem prawa i stosowaniem represji wobec przeciwników politycznych.

W 1928 roku w kraju powstał złożony z konserwatystów, wiernych hasłom sanacji moralnej i ideologii prymatu państwa nad grupą i jednostką, Bezpartyjny Blok Współpracy z Rządem (BBWR). Stał się on zapleczem przyszłych rządów, nazywanych często „rządami pułkowników”, współpracujących z Piłsudskim i do końca jego dni podległych decyzjom Marszałka. Na czele nowego apartyjnego ugrupowania stanęli Walery Sławek, Kazimierz Bartel, K. Świtalski. Uznawali oni wartość państwa jako dobra najwyższego, ogólnospołeczny solidaryzm, ograniczenie praw parlamentu na rzecz rządu, interwencjonizm państwowy, a także militaryzację gabinetów rządzących. Grupa ta utrzymywała władzę do śmierci Piłsudskiego 12 maja 1935 roku. Następnie nastąpił okres walki o sukcesję po Marszałku. Wyłoniły się trzy grupy: grupa zamkowa – zwolennicy prezydenta Ignacego Mościckiego o umiarkowanym programie, grupa wojskowa (Edward Rydz-Śmigły) opowiadająca się za rządami silnej reki oraz niezależni (ulica Wierzbowa – Józef Beck). W 1935 roku powstaje także Obóz Zjednoczenia Narodowego (OZON) – organizacja o charakterze autorytarnym, nacjonalistyczna i wyznająca ideę wodzowską (A. Koc, S. Skwarczyński). Opozycja antysanacyjna w latach 1926-1930 miała niedogodną pozycję. Złożyło się na to przede wszystkim osłabienie roli parlamentu, bezkarne łamanie konstytucji przez obóz sanacji, łamanie swobód obywatelskich – wprowadzenie cenzury, wywieranie presji na posłów i senatorów.

Stanowisko opozycyjne po 1926 roku zajmowały następujące ugrupowania: ZLN, PSL „Piast”, NRP, Chrześcijańska Demokracja, Stronnictwo Chłopskie, PPS i PSL „Wyzwolenie”. 4 grudnia 1926 roku powstaje endecki Obóz Wielkiej Polski, na którego czele stanął Roman Dmowski. Organizacja ta nie była jawna, wzorowała się na włoskich faszystach. Miała służyć zjednoczeniu sił parlamentarnych do walki z sanacją. W 1926 roku piłsudczyków popierał Klub Pracy oraz powstały Związek Naprawy Rzeczypospolitej. W 1928 roku doszło do rozłamu w PPS na PPS – lewicę i PPS – Frakcję Rewolucyjną, która popierała rządy sanacyjne. KPRP przemianowana na Komunistyczną Partię Polski została rozbita, a jej członkowie zostali aresztowani jeszcze w 1925 roku.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 


  Dowiedz się więcej
1  Działalność zjednoczeniowa Władysława Łokietka
2  Sytuacja społeczeństwa polskiego w przededniu wybuchu II wojny światowej
3  Pierwszy rozbiór Polski



Komentarze
artykuł / utwór: Opozycja przeciwko rządom sanacyjnym




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: