Demokracja parlamentarna II Rzeczypospolitej do zamachu majowego 1926 roku
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Po uchwaleniu konstytucji marcowej rząd Wincentego Witosa ostatecznie ustąpił we wrześniu 1921 roku. Do czerwca na czele rządu stał Antoni Ponikowski, następnie Artur Śliwiński i Julian Nowak. Żądano jasnego ustalenia kompetencji Józefa Piłsudskiego w sprawie ustalania rządu.

5 listopada 1922 odbyły się wybory do parlamentu, w których zarejestrowano 19 list kandydatów (Ukraińcy galicyjscy zbojkotowali wybory). Nie ustalono żadnego progu wyborczego, dlatego na początku pierwszej kadencji sejmu było dziesięć klubów partyjnych, zaś pod koniec aż siedemnaście. W pierwszych wyborach partie prawicowe (Chrześcijańska Jedność Narodowa) zdobyły 28% głosów w Sejmie i 36% w Senacie, partie centrowe 30% w Sejmie i 25% w Senacie, lewica uzyskała odpowiednio 22% i 14%, zaś mniejszości narodowe 20% i 24 %. Taki rozkład głosów utrudniał zebranie większości parlamentarnej i wymusił zawiązanie koalicji centroprawicowej. W latach 1921-1926 w sumie powołano trzynaście ekip rządowych. 9 grudnia 1922 roku Zgromadzenie Narodowe wybrało na pierwszego prezydenta Gabriela Narutowicza (jego kontrkandydatami byli Stanisław Wojciechowski i Maurycy Zamoyski). Mimo akcji propagandowej endecji Narutowicz zdecydował się być prezydentem wszystkich obywateli. Mimo manifestacji zwolenników endecji i blokady drogi do Sejmu prezydent zostaje zaprzysiężony 11 grudnia. 16 grudnia 1922 roku dochodzi do udanego zamachu na życie nowo wybranego prezydenta na wystawie Towarzystwa Zachęty Sztuk Pięknych przez Eligiusza Niewiadomskiego, zaś jego funkcje przejmuje marszałek Maciej Rataj.
Fragment protokołu z oględzin Prezydenta Narutowicza
... W gmachu Zachęty Sztuk Pięknych w sali nr I na pierwszym piętrze, wzdłuż i równolegle ze stojącą kanapą, głową zwrócony do drzwi wyjściowych leży na wznak trup Prezydenta Rzplitej p. Narutowicza. (...) Koszula na piersi rozpięta i pokrwawiona. Na kiści prawej ręki ślady krwi. Przybyły o godz. 1 min. 12 po południu prof. Antoni Leśniowski stwierdził, że p. Prezydent Rzplitej nie żyje i że śmierć nastąpiła od ran postrzałowych zadanych w klatkę piersiową. (...)

20 grudnia Zgromadzenie Narodowe wybrało na prezydenta Stanisława Wojciechowskiego.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 - 


  Dowiedz się więcej
1  Reformy sejmu konwokacyjnego - 1764 rok i elekcja Stanisława Augusta Poniatowskiego
2  Sprawa polska na kongresie wiedeńskim
3  Pierwsze próby zjednoczeniowe



Komentarze
artykuł / utwór: Demokracja parlamentarna II Rzeczypospolitej do zamachu majowego 1926 roku




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: