Konstytucje polskie w okresie międzywojennym
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Mała konstytucja

26 stycznia 1919 roku odbyły się wybory do Sejmu Ustawodawczego, które objęły Królestwo Polskie i Zachodnią Galicję. Sejmowi podporządkowały się wszystkie ośrodki władzy w Polsce. Najwięcej głosów – około 30% - oddano na endecję – na listę Związku Ludowo-Narodowego. Żadne z ugrupowań nie zdobyło jednak w parlamencie większości, dlatego niezbędne stało się zawarcie koalicji. Partia prawicową była Narodowa Demokracja, do partii centrowych zaliczały się PSL „Piast” i Narodowa Partia Robotnicza, zaś lewicowych PSL „Wyzwolenie” i PPS. W połowie 1919 roku (w czerwcu wyłoniono przedstawicieli z Wielkopolski) w skład Sejmu Ustawodawczego wchodziło 394 posłów. 36% głosów należało do Narodowej Demokracji, 15% do PSL „Wyzwolenie”, 12% do PSL „Piast” i 9% do socjalistów.

20 lutego 1919 roku sejm uchwalił tzw. małą konstytucję, czyli tymczasowe zasady ustrojowe, które miały obowiązywać do czasów uchwalenia uchwały zasadniczej. Józef Piłsudski podał się do dymisji, ale sejm powierzył mu dalsze sprawowanie funkcji naczelnika do momentu uchwalenia konstytucji. Wraz z rządem naczelnik sprawował władzę wykonawczą i był odpowiedzialny przed sejmem. Naczelnik wśród swoich kompetencji powoływał rząd, był wodzem naczelnym, a jego zarządzenia wymagały kontrasygnaty (podpisu) premiera. Mała konstytucja obowiązywała do listopada 1922 roku.Konstytucja marcowa

Uchwalona 17 marca 1921 roku konstytucja składała się z siedmiu rozdziałów:
  • I – Rzeczpospolita

  • II – Władza ustawodawcza

  • III – Władza wykonawcza

  • IV – Sądownictwo

  • V – Powszechne prawa i obowiązki

  • VI – Postanowienia ogólne

  • VII – Postanowienia przejściowe

Do zasad naczelnych nowej konstytucji należały: ciągłość państwa polskiego, trójpodział władz, Rzeczpospolita jako państwo liberalne o republikańskiej formie ustroju, zwierzchnictwo narodu, demokracja reprezentacyjna i system rządów parlamentarnych.

Według konstytucji władza ustawodawcza należała do 444 osobowego sejmu i 111 osobowego senatu. Członkowie wybierani byli na pięć lat w pięcioprzymiotnikowych wyborach przez obywateli, którzy ukończyli 21 lat (sejm) i 30 lat (senat). Bierne prawo wyborcze (możliwość kandydowania do władz) wynosiło – do sejmu 25 lat i do senatu 40 lat. Do kompetencji parlamentu należało prawo inicjatywy ustawodawczej, wyłączne prawo uchwalania ustaw, możliwość zmiany i rewizji konstytucji (uprawnienia ustrojodawcze), a także uprawnienia kontrolne poprzez interpelacje, pociąganie do odpowiedzialności politycznej rządu i do odpowiedzialności konstytucyjnej rządu oraz prezydenta. Ponadto Zgromadzenie Narodowe wybierało prezydenta i prezesa Naczelnej Izby Kontroli.
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej z 17 marca 1921 roku


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 -  - 5 -  - 6 -  - 7 - 


  Dowiedz się więcej
1  Powstanie listopadowe – przyczyny, przebieg, skutki
2  Dokument „Dagome iudex”
3  Eksterminacja ludności żydowskiej na terytorium Polski



Komentarze
artykuł / utwór: Konstytucje polskie w okresie międzywojennym




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: