Zmiany społeczno-gospodarcze na ziemiach polskich w II poł. XIX wieku
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Podstawową rolę w reformie gospodarki odegrały przeprowadzone w różnym czasie i na różnych zasadach reformy agrarne. W Prusach uwłaszczenie rozciągnięto na wiele lat, zaś ziemianom wypłacano odpowiednie odszkodowania. Nie objęto nim wszystkich chłopów, ci którzy nie otrzymali ziemi, dołączyli do grupy robotników rolnych.

W Austrii i Rosji reforma uwłaszczeniowa skierowana była przeciw polskiemu ziemiaństwu, w celu zyskania przychylności chłopów. Reforma austriacka z 1848 roku i rosyjska z 1864 roku obejmowały swym zasięgiem wszystkich chłopów, a odszkodowanie wypłacane od państwa było niższe niż w Prusach. Majątki z powodu braku środków były przestarzałe, z trudem dostosowywały się do nowych warunków. Dotknął je kryzys z lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych, w wyniku którego wiele z nich upadło. Także rozdrobnione majątki chłopskie nie pozwoliły zapewnić tej warstwie godziwej egzystencji, a tym bardziej rozwijać na wsi nowe technologie. Jedynie na terenie zaboru pruskiego dzięki rynkowi zbytu i protekcjonistycznej polityce państwa rolnictwo intensywnie się rozwijało – likwidowano ugory, zmechanizowano część robót, zastosowano nawozy sztuczne, rozwinięto hodowlę. Spowodowało to, że poziom rolnictwa na Pomorzu i w Wielkopolsce na początku XX wieku zbliżył się do zachodniego.

Poziom industrializacji ziem polskich był bardzo nierównomierny. Najlepiej radził sobie sąsiadujący z dawną Rzeczpospolitą Górny Śląsk, gdzie w parze ze stopniową modernizacją przemysłu wysoko stało rolnictwo. Na Pomorzu i w Poznańskim rozwijał się przemysł spożywczy, w Galicji w latach osiemdziesiątych rozwinął się przemysł związany z wydobyciem ropy naftowej. W Królestwie natomiast od połowy lat pięćdziesiątych modernizowano produkcję w zakładach włókienniczych, zaś na przełomie lat siedemdziesiątych i osiemdziesiątych unowocześniono hutnictwo. Rozwijał się okręg łódzki i Zagłębie Dąbrowskie. Obok wielkiego przemysłu istniały liczne manufaktury, kwitło także tradycyjne rzemiosło. Dzięki zniesionej w 1851 roku granicy celnej eksport polskich wyrobów, szczególnie włókienniczych, z Królestwa stanowił intratny interes. Istotnym czynnikiem społecznym były migracje ludności. Oblicza się, że w latach 1870-1914 ziemie polskie opuściło ok. 3,6 miliona osób. O poziomie świadomości mieszkańców dawnej Polski świadczył stan analfabetyzmu. W zaborze pruskim pod koniec XIX wieku analfabeci praktycznie nie występowali, w austriackim stanowili ok. 50%, zaś w Królestwie 70 % ogółu ludności.

strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Zabór pruski, Rzeczpospolita Krakowska i Galicja (1815-1846)
2  Chrzest Polski - przyczyny, skutki
3  Plemiona polskie



Komentarze
artykuł / utwór: Zmiany społeczno-gospodarcze na ziemiach polskich w II poł. XIX wieku




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: