Powstanie kościuszkowskie i trzeci rozbiór Polski
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Uniwersał Połaniecki

7 maja 1794 roku w celu rozszerzenia insurekcji kościuszkowskiej na całe społeczeństwo, także warstwę włościan (chłopów), Tadeusz Kościuszko jako dyktator wydał Uniwersał Połaniecki (wojska Kościuszki stacjonowały w okolicach Połańca). Akt ten regulował ekonomiczną i społeczną sytuację stanu szlacheckiego. Przede wszystkim znosił przywiązanie chłopów do ziemi, jeśli spłacili długi i podatki wobec właścicieli. Ich prawa do uprawy gruntów zostały umocnione.

Zlikwidowana została także sądowa władza panów nad chłopami - strony te stawały się sobie równe a ich zatargi miały się rozgrywać przed sądem tzw. dozorcy (wyższa instancja sąd komisji porządkowej). Ponadto uniwersał zmniejszał wymiar pańszczyzny (w niektórych wypadkach o połowę), a chłopi, którzy wzięli udział w pospolitym ruszeniu, mieli zawieszone pańszczyźniane obowiązki. Uniwersał z jednej strony spotkał się z odrzuceniem przez szlachtę, z drugiej nie wzbudził wśród chłopów oczekiwanego entuzjazmu. Jego zasady pod koniec trwania powstania zostały cofnięte.
Uniwersał połaniecki 7 maja 1794 rok
(...) Odbieram ustawicznie skargi od żołnierzy i rekrutów, że żony ich i dzieci nie tylko, że żadnego osłodzenia nie mają, ale za to prawie, że służą Rzeczypospolitej ich mężowie i ojcowie, wystawieni są na największe uciążliwości. (...)Ale ludzkość, sprawiedliwość i dobro Ojczyzny wskazuje nam łatwe i pewne środki, przez które podstępom złości domowej lub zagranicznej intrygi zapobiec możemy. Rzeknijmy, że lud nie dopiero zostaje pod opieką Rządu Krajowego, że uciśniony człowiek ma gotową ucieczkę do Komisji Porządkowej swego województwa, że cięmiężyciel, prześladowca obrońców kraju jako nieprzyjaciel i zdrajca Ojczyzny karany będzie.(...)Zalecam przeto Komisją Porządkowym Województw i Ziem w całym kraju, aby następujące zarządzanie do wszystkich dziedziców, profesorów i miejsca ich zastępujących rządców wydały:
1-mo. Ogłosi ludowi, że podług prawa zostaje pod opieką Rządu Krajowego.
2-to. Że osoba włościanina jest wolna i że mu wolno przenieść się gdzie chce, byleby oświadczył Komisji Porządkowej swego województwa, gdzie się przenosi i byleby długi winne oraz podatki krajowe opłacił.


strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 -  - 5 -  - 6 -  - 7 - 


  Dowiedz się więcej
1  Demokracja parlamentarna II Rzeczypospolitej do zamachu majowego 1926 roku
2  Koronacja Bolesława Chrobrego
3  Rządy Andegawenów w Polsce



Komentarze
artykuł / utwór: Powstanie kościuszkowskie i trzeci rozbiór Polski




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: