Panowanie Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764-1795) do 1788 roku
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Sprawa dysydentów na sejmach 1766-1768

Ambasador Rosji - Mikołaj Repnin już na początku obrad sejmu w 1766 roku starał się podporządkować sobie króla i stronnictwo Czartoryskich. Sejm miał uregulować sprawy głosowania większością w sprawach skarbu i wojska, co spotkało się z silnym oporem wszystkich stronnictw, a także zagrożeniem ze strony Prus i Rosji wojną w obronie liberum veto.

Sejm nie zgodził się na przyznanie innowiercom praw na równi z katolikami, zapewnił im jedynie swobodę kultu, co spowodowało zawiązanie w marcu 1767 roku dwóch innowierczych konfederacji z inicjatywy strony rosyjskiej i pod ochroną armii cesarzowej. Dla Litwy konfederacja została zawiązana w Słucku, dla Korony w Toruniu. Równocześnie zaczęły tworzyć się lokalne konfederacje katolików w obronie „wiary i wolności”. W czerwcu 1767 roku zawiązała się generalna konfederacja w Radomiu, która zwróciła się do Katarzyny II o przywrócenie „dawnego rządu” - pragnęła znieść rządy króla i Familii. Caryca zgodziła się na ich postulaty, jednak musieli skłonić szlachtę do przyznania praw dysydentom (zgodnie z planem Repnina), co było paradoksem, ponieważ reprezentowali najbardziej radykalnych katolików. Przeciwko Rosji opowiadały się w tym czasie wszelkie polskie stronnictwa. Ambasador Repnin uciec się musiał do użycia bezpośredniej siły – na sejmie zwołanym w październiku 1767 roku (sejm delegacyjny) w związku z opozycją radomian, aresztowano i wywieziono z kraju jej przywódców – biskupów Kajetana Sołtyka i Józefa Andrzeja Załuskiego, hetmana Wacława Rzewuskiego i jego syna Seweryna. Izby pod wpływem terroru zgodziły wyłonić się spośród swych członków delegatów (71), którzy mieli przygotować projekty uchwał. Te z kolei miały zostać przyjęte przez obie izby bez sprzeciwu. Delegacja opracowała katalog „wiecznych i niezmiennych” praw ustrojowych (na ich kształt miał głównie wpływ ambasador Repnin) – tzw. praw kardynalnych.

Prawa kardynalne potwierdzały przywileje szlacheckie do sprawowania urzędów i posiadania dóbr ziemskich, gwarantowały zasadę liberum veto (stosowane do podstawowej działalności ustawodawczej, nie do drobniejszych uchwał) i wolną elekcję, a także możliwość wypowiedzenia królowi posłuszeństwa. Pozostałe prawa jako materie status mogły być zmieniane na sejmach jednomyślnymi uchwałami (zwykłą większością głosów na sejmach konfederackich). Określały one kwotę podatków, aukcję wojska, wypowiadanie wojny i zawieranie pokoju, sprawy monetarne, sprawowanie urzędów). Dysydenci otrzymali także pełnię praw politycznych, jednak katolicyzm pozostał religią panującą. Wszelkie przyjęte uchwały miały gwarancję carycy Katarzyny II, a więc to w istocie ona decydowała o ustroju Rzeczypospolitej i mogła ingerować w przypadku jakichkolwiek zmian. Zniesiono możliwość karania śmiercią chłopów przez dziedziców, wprowadzając karę za zabójstwo poddanego. Ograniczono samorządy w miastach królewskich poddając je większej kontroli starostów.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 -  - 4 -  - 5 -  - 6 - 


  Dowiedz się więcej
1  Pierwszy rozbiór Polski
2  Zasady Konstytucji 3 Maja
3  Testament Bolesława Krzywoustego



Komentarze
artykuł / utwór: Panowanie Stanisława Augusta Poniatowskiego (1764-1795) do 1788 roku




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: