Powstania kozackie na Ukrainie
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Powstania kozackie Bohdana Chmielnickiego

Od 1644 roku trwały przygotowania do budowy europejskiej koalicji przeciw Turcji, do której należała także Polska. Plany królewskie zakładały użycia w walkach wojsk kozackich. W roku 1646 rozpoczęły się pertraktacje zaporożcami, na które z obawą patrzyła tamtejsza magnateria. Prowodyrem wystąpienia Kozaków był pisarz wojska zaporoskiego – Bohdan Chmielnicki, który w wyniku sporu z urzędnikiem królewskim zbiegł na Sicz, porozumiał się z Tatarami, wzniecił powstanie, a w 1648 roku uderzył na wojska koronne. Po zwycięstwie nad Żółtymi Wodami rozbił wojska koronne pod Korsuniem, biorąc do niewoli obu hetmanów – Mikołaja Potockiego i Marcina Kalinowskiego. Sukcesy doprowadziły do zajęcia znaczących obszarów Ukrainy oraz poparcia Chmielnickiego przez większość chłopów i mieszczan. Wojna przekształciła się w wojnę o wyzwolenie narodowe.

Wybuch powstania zbiegł się ze śmiercią Władysława IV. Sejm konwokacyjny zwołał pospolite ruszenie i zorganizował wojska zaciężne, które zostały rozproszone pod Piławcami na jesieni 1648 roku. Elekcja Jana Kazimierza zbiegła się z ofensywą Chmielnickiego w kierunku Lwowa i Zamościa. Pertraktacje (ze strony polskiej prowadził je kanclerz Jerzy Ossoliński) nie dały żadnych rezultatów, dlatego w 1649 roku wznowiono działania zbrojne (drugi etap powstania). Wojska polskie pod wodzą regimentarzy i Jeremiego Wiśniowieckiego odpierały oblężenie Zbaraża, zaś król otoczony pod Zborowem porozumiał się z chanem tatarskim Islam Girejem. W sierpniu 1649 roku doszło do podpisania ugody, na mocy której Chmielnicki otrzymał hetmańską buławę, rejestr kozacki zwiększono do 40 tysięcy oraz wydzielono województwa podległe władzy nowego hetmana (bracławskie, czernihowskie i kijowskie). Układ ten nie satysfakcjonował żadnej ze stron (Chmielnicki szukał poparcia w Rosji i Turcji, podżegał również do powstań chłopskich na terenach etnicznie polskich). W czerwcu 1651 roku (po śmierci ugodowego Ossolińskiego) Polacy przystępują do ataku. Rozgrywa się trzydniowa bitwa pod Beresteczkiem, w której Polacy dowodzeni przez Jana Kazimierza doprowadzają do ustąpienia Tatarów z pola bitwy, a następnie rozbijają kozackie wojska. Na mocy ugody zawartej w Białej Cerkwi ograniczono liczbę rejestrowych Kozaków do 20 tysięcy, a teren autonomii został ograniczony do królewszczyzn w województwie kijowskim.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Kryzys państwa piastowskiego (1025-1039)
2  Przyczyny dążeń do centralizacji państwa polskiego w okresie rozbicia dzielnicowego
3  Pierwsze próby zjednoczeniowe



Komentarze
artykuł / utwór: Powstania kozackie na Ukrainie




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: