Panowanie Zygmunta III Wazy (1587-1632)
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Polityka wewnętrzna Zygmunta III Wazy

Po bezpotomnej śmierci Stefana Batorego konieczna była kolejna wolna elekcja. Po raz drugi doszło do podwójnej elekcji – zwolennicy tradycji jagiellońskiej (m.in. Jan Zamoyski) wybrali Zygmunta Wazę – siostrzeńca Anny Jagiellonki (syna Katarzyny Jagiellonki), zaś stronnictwo katolicko-magnackie na króla wytypowało arcyksięcia Maksymiliana Habsburga. Arcyksiążę zbrojnie uderzył na Rzeczpospolitą, dochodząc swoich praw, jednak wojska Jana Zamoyskiego skutecznie broniły dostępu do Krakowa, a następnie pokonały go na Śląsku w 1588 roku bitwie pod Byczyną. Władcą Polski został wnuk Zygmunta Starego – Zygmunt III Waza.

Nowy król należał do ortodoksyjnych katolików i zwolenników kontrreformacji. Wokół niego wytworzyło się nowe stronnictwo złożone z aktywnych katolickich działaczy – duchownych i świeckich (wzrost znaczenia duchowieństwa – prymas Stanisław Karnkowski, kardynał Jerzy Radziwiłł, jezuici – Andrzej Bobola i wybitny kaznodzieja Piotr Skarga oraz katolicy w samorządach ziemskich i urzędach centralnych). Opowiadało się ono za wzmocnieniem roli króla, kontrreformacją, sojuszem z Habsburgami, wojną z Turcją oraz interwencją w Rosji.Niechętni królowi byli magnaci, którzy bronili swej uprzywilejowanej pozycji. Przeciwstawiali się rosnącej roli kleru oraz próbom wzmocnienia władzy centralnej. Ze stronnictwa egzekucyjnego wyłoniła się grupa średniej szlachty pragnąca reform Rzeczpospolitej. Popierała ona tolerancję religijną, pragnęła wzmocnienia roli sejmu oraz egzekucji praw. Stronnictwo regalistów (zwolenników króla) odłączyło się od dworu i w porozumieniu z ruchem egzekucyjnym dążyło do wzmocnienia władzy centralnej, ograniczenia wolności elekcji, a także reformy sejmu – ograniczenie jego roli na rzecz senatu i korony. W związku z tym, że zwoływane kolejno sejmy rozchodziły się bez podejmowania uchwał wzrosła rola sejmików ziemskich. Niechęć do króla wywołały plany sojuszu Wazy z Habsburgami ogłoszone na sejmie inkwizycyjnym w 1592 roku (upokorzenie króla, wzrost napięcia wewnętrznego).

Różnice między poszczególnymi stronnictwami zaogniły się na sejmie w 1605 roku. Także śmierć Zamoyskiego, który, ciesząc się wielkim autorytetem, potrafił godzić skonfliktowane strony, przyczyniła się do wzrostu napięcia. Na czele stronnictwa antykrólewskiego stanął współpracujący z popularnymi wśród szlachty magnatami – wojewoda krakowski - Mikołaj Zebrzydowski.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Powstanie listopadowe – przyczyny, przebieg, skutki
2  Społeczeństwo polskie w XVI wieku
3  Rządy Władysława III Jagiellończyka



Komentarze
artykuł / utwór: Panowanie Zygmunta III Wazy (1587-1632)




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: