Panowanie Zygmunta Augusta i rozwój ruchu egzekucyjnego w Polsce
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Już za życia ojca w 1530 roku Zygmunt August został koronowany na wielkiego księcia litewskiego i króla Polski, co było skutkiem dążenia królowej Bony do ograniczenia pełnej elekcyjności tronu (spowodowało to ustawowy zakaz elekcji za życia panującego – zakaz elekcji vivente rege). Od 1544 roku władca rządzi w Wielkim Księstwie Litewskim, ulegając wpływowi koterii magnackich – przede wszystkim Radziwiłłom (Zygmunt żeni się z Barbarą Radziwiłłówną, czego nie chce uznać zarówno szlachta, jak i królowa Bona, jednak nowy król nie ulega i doprowadza do koronacji Barbary, która wkrótce umiera).

Od 1548 roku Zygmunt II August obejmuje tron krakowski. W 1553 roku po śmierci Barbary, pragnąc zbliżenia z Habsburgami Zygmunt poślubia Katarzynę Habsburg, czym osłabił pozycję Bony, która na ostatnie cztery lata swego życia wyjechała do Włoch. Wywiozła z sobą większość sum zgromadzonych dzięki oszczędnej gospodarce – część z nich przeznaczyła na pożyczkę dla niewypłacalnego Filipa hiszpańskiego („sumy neapolitańskie”).Program egzekucji dóbr

Ruch egzekucyjny zakładał, że dawne prawa i stosunki były dobre, a czas i ludzie je popsuli i należy je w pełni przywrócić, doprowadzając do tzw egzekucji, która przyniesie poprawę. Podstawowymi celami było osłabienie możnowładztwa i usprawnienie mechanizmów zarządzania królestwem. Najbogatszym właścicielem w Polsce był król. Posiadał około jednej szóstej obszarów polskich), które stanowiły tzw. królewszczyzny. Królewszczyzny były rozdawane przez króla jako uposażenie za służbę państwową. Król mógł je także zastawiać, pragnąc zapełnić królewski skarbiec lub oddać w dzierżawę. Większość królewszczyzn tym sposobem dostawała się w ręce magnaterii.

Program egzekucji dóbr postulowany przez średnią szlachtę polegał na żądaniu zwrotu królewszczyzn do skarbu państwa. Podstawy tego programu zostały ustanowione na sejmie w Piotrkowie w 1504 roku. Przyjęte konstytucje zakazywały królowi nadawania i wydzierżawiania dóbr koronnych bez zgody całego sejmu (uderzenie w interesy możnowładztwa), jednocześnie nakazując odebranie dóbr koronnych przywłaszczonych przez wielkie rody. Ponadto podjęto uchwałę zakazująca łączenie niektórych stanowisk. Sejm przejął tym samym kontrolę dóbr królewskich, zakazując ich nadawania na własność lub zastawiania. Szlachta, sprzeciwiając się temu, nie chciała przede wszystkim wprowadzać nadzwyczajnych podatków na utrzymanie państwa. Władca jednak nadal rozdawał królewszczyznę, czyli łamał prawo, dlatego dopominano się respektowania zasady zwierzchności prawa nad instytucjami władzy państwowej.

strona:   - 1 -  - 2 -  - 3 - 


  Dowiedz się więcej
1  Skutki wojen w XVII-wiecznej Rzeczpospolitej
2  Opozycja przeciwko rządom sanacyjnym
3  Ustrój Królestwa Polskiego (1815-1830)



Komentarze
artykuł / utwór: Panowanie Zygmunta Augusta i rozwój ruchu egzekucyjnego w Polsce




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: