Osadnictwo na prawie niemieckim w średniowiecznej Polsce
klp.pl Lektury Analizy i interpretacje Motywy literackie Epoki
Przyczyny rozwoju osadnictwa na prawie niemieckimi

  • od XI wieku następuje wzrost demograficzny w Zachodniej Europie;

  • na tereny polskie przybywa coraz więcej Niemców (osadników od XIII wieku);

  • istnienie tzw. pustek, czyli łanów niezagospodarowanych;

  • stworzenie korzystnych ekonomicznie warunków osadnictwa;

  • zgoda na osadnictwo księcia, władcy dzielnicy, właściciela dóbr (na ziemiach objętych immunitetem).


Przebieg lokacji, czyli założenia wsi lub miasta, na prawie niemieckim

Wśród rodzajów lokacji możemy wyróżnić lokację na surowym korzeniu – czyli założenie osady od podstaw, a także nadanie praw lokacyjnych istniejącemu już miastu lub wsi. Główną rolę przy lokacji pełnił zasadźca – organizował i finansował dokument lokacyjnym. Zasadźca miał prawo zostać sołtysem zakładanej wsi lub wójtem w mieście. Otrzymywał co szósty łan uprawny (łan duży – frankoński – ok. 25 hektarów, łan mały – chełmiński – ok. 16 hektarów), jedną trzecią dochodów z kar sądowych (przewodniczył ławie sądowej), a także posiadał prawo założenia karczmy, jatki (rzeźni, ubojni zwierząt) i czerpania dochodów z połowu ryb. Do obowiązków zasadźcy należał pobór czynszu – najczęściej opłaty pieniężnej za użytkowanie gruntu, a także służba wojskowa.

Osadnicy byli początkowo zwolnieni od płacenia czynszu (tzw. wolnizna). Okres ten trwał od dwóch do dwudziestu czterech lat w zależności od tego czy ziemia była przygotowana do uprawy, czy też wymagała karczowania lasu. Otrzymywali materiały budowlane i narzędzie na budowę domu. Wszyscy osadnicy otrzymywali jednakową ilość ziemi (1 łan). Do obowiązków osadników należało opłacanie czynszu i innych danin w naturze. Prawo do opuszczenia wsi chłop otrzymywał po takim samym czasie ile trwała wolnizna, po uregulowaniu wszelkich świadczeń i powinności.

Powstanie miast polskich również należy kojarzyć z upowszechnieniem się prawa niemieckiego. Miasto otrzymywało samorząd, na jego czele stał wójt, zaś obok niego mieszczanie wybierali radę miejską z burmistrzem. Najczęściej wzorowano się na Magdeburgu (prawo magdeburskie).

Dokument lokacyjny dla wsi Radlina z 1291 roku


strona:   - 1 -  - 2 - 


  Dowiedz się więcej
1  Unia lubelska 1569
2  Koronacja Bolesława Chrobrego
3  Działalność zjednoczeniowa i polityka zagraniczna Mieszka I



Komentarze
artykuł / utwór: Osadnictwo na prawie niemieckim w średniowiecznej Polsce




    Dodaj komentarz (komentarz może pojawić się w serwisie z opóźnieniem)


    Imię:
    E-mail:
    Tytuł:
    Komentarz: